PISA 2025 pokazuje, że norwescy uczniowie mają coraz większe problemy z czytaniem i matematyką. Aż 34 proc. uczniów dziesiątej klasy osiągnęło wyniki kwalifikujące ich jako słabo radzących sobie w czytaniu, a wśród chłopców odsetek ten sięgnął 41 proc. Dane wskazują na problem, który narasta od lat – i na pytanie, dlaczego norweska szkoła nie zdołała dotąd odwrócić tego trendu.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
PISA 2025: norwescy uczniowie coraz słabsi w czytaniu i matematyce
Najnowsze wyniki badania PISA pokazują dalszy spadek osiągnięć norweskich uczniów w czytaniu i matematyce. Dane dotyczące roku szkolnego 2024–2025 są szczególnie niepokojące w przypadku uczniów osiągających najniższe poziomy kompetencji.
Aż 34 proc. uczniów dziesiątej klasy uzyskało wyniki, które zgodnie z kryteriami badania oznaczają niski poziom umiejętności czytania. W przypadku chłopców było to aż 41 proc.
Minister edukacji Kari Nessa Nordtun określiła rezultaty jako bardzo poważne i wskazała, że potwierdzają one negatywny trend obserwowany już od dłuższego czasu.
– Wyniki są bardzo poważne i potwierdzają rozwój sytuacji, który obserwujemy od dłuższego czasu. W ciągu ostatnich 10 lat nie zrobiono wystarczająco dużo, aby odwrócić negatywny trend w wynikach nauczania norweskich uczniów – powiedziała minister.
Jak podkreśliła, odpowiedzialność za stworzenie warunków do zmiany tej sytuacji spoczywa również na niej. Jej zdaniem konieczne będą w przyszłości bardziej zdecydowane działania.
PISA bada kompetencje 15-latków
Badanie PISA, czyli Programme for International Student Assessment, sprawdza poziom kompetencji 15-letnich uczniów w trzech podstawowych obszarach: czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych.
Uczniowie odpowiadają również na pytania dotyczące ich stosunku do nauki, nauczania oraz środowiska szkolnego.
Badanie zostało przeprowadzone między 10 marca a 2 maja 2025 roku. Wyniki zostały opublikowane jednocześnie we wszystkich krajach uczestniczących w badaniu, zgodnie z terminem ustalonym przez OECD.
To właśnie porównanie wyników z kolejnych edycji PISA pozwala zobaczyć skalę problemu. W przypadku Norwegii szczególnie wyraźny jest długoterminowy spadek wyników.
Norwegia traci w porównaniu z wynikami sprzed dekady
Od 2015 do 2025 roku wyniki norweskich uczniów znacząco się pogorszyły we wszystkich trzech badanych dziedzinach.
Spadek wyniósł:
– 60 punktów w czytaniu,
– 50 punktów w matematyce,
– 28 punktów w naukach przyrodniczych.
Badania prowadzone poza Norwegią wskazują, że różnica 20 punktów odpowiada mniej więcej jednemu pełnemu rokowi nauki. Jeśli zastosować ten punkt odniesienia do wyników PISA, skala dziesięcioletniego pogorszenia rezultatów jest szczególnie wyraźna.
Co istotne, Norwegia nie jest jedynym krajem, który odnotował spadek. Od 2015 do 2025 roku wyraźne pogorszenie wyników nastąpiło również w wielu innych państwach. Norwegia, Islandia, Finlandia i Dania znalazły się jednak wśród krajów OECD, w których spadek we wszystkich trzech obszarach był największy.
Konsekwencje wykraczające daleko poza samą szkołę
Dane sugerują, że problem nie ogranicza się do jednego przedmiotu ani jednej grupy uczniów. Szczególnie ważny jest jednak wzrost liczby osób pozostających na najniższych poziomach kompetencji, ponieważ może on mieć konsekwencje wykraczające daleko poza samą szkołę.
Norwegia poniżej średniej OECD we wszystkich trzech dziedzinach
Wyniki PISA 2025 pokazują również, że norwescy uczniowie znaleźli się poniżej średniej OECD we wszystkich trzech badanych obszarach: czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych.
W porównaniu z 2022 rokiem nastąpił dalszy spadek wyników w czytaniu i matematyce. W naukach przyrodniczych wyniki pozostały natomiast na poziomie zbliżonym do tego odnotowanego w 2022 roku.
Jednocześnie od 2015 roku widoczny jest znaczący spadek we wszystkich trzech dziedzinach.
To właśnie długoterminowa perspektywa budzi największe obawy przedstawicieli norweskiej edukacji.
Coraz więcej uczniów znajduje się na najniższych poziomach
Na problem zwrócił uwagę również dyrektor Utdanningsdirektoratet, Morten Rosenkvist.
Jego zdaniem najbardziej niepokojące jest to, że coraz więcej uczniów osiąga najniższe poziomy wyników w badaniu.
– Oznacza to, że zbyt wielu uczniom brakuje kompetencji niezbędnych do dalszej edukacji, pracy i uczestnictwa w życiu społecznym po ukończeniu szkoły podstawowej – ocenił Rosenkvist.
Jego zdaniem wyniki mogą wskazywać również na problem z odpowiednio wczesnym rozpoznawaniem uczniów, którzy mają trudności w nauce.
To ważny wniosek, ponieważ nie chodzi wyłącznie o końcowy wynik testu. Jeżeli problemy są wykrywane zbyt późno, możliwości udzielenia uczniowi skutecznej pomocy mogą być mniejsze.
Wyniki zależą od wielu czynników, ale nie tylko od sytuacji rodzinnej
Wśród najważniejszych wniosków z PISA 2025 znalazła się również informacja dotycząca sytuacji społeczno-ekonomicznej uczniów.
W Norwegii sytuacja społeczno-ekonomiczna ma mniejsze znaczenie dla wyników uczniów niż w większości innych państw uczestniczących w badaniu.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie grupy uczniów radzą sobie równie dobrze. Jednym z wyraźnych problemów pozostaje niski poziom motywacji do samego testu.
Norwescy uczniowie deklarowali mniejsze zaangażowanie podczas rozwiązywania testu PISA niż wynosiła średnia dla państw OECD. Badanie określa ten czynnik jako motywację testową.
Z drugiej strony norwescy uczniowie nieco częściej niż przeciętnie w OECD deklarowali poczucie przynależności do szkoły. Chodzi między innymi o to, czy czują się w niej bezpiecznie i czy mają poczucie, że są częścią szkolnej społeczności.
Minister edukacji chce odwrócić negatywny trend
Publikacja wyników PISA ma szczególny charakter. Termin jej ogłoszenia ustala OECD i jest on taki sam dla wszystkich uczestniczących państw.
W Norwegii minister edukacji uznała jednak, że znaczenie wyników jest na tyle duże, iż powinny zostać przedstawione przez właściwy resort.
Nordtun podkreśliła, że naukowcy powinni mieć możliwość zaprezentowania i wyjaśnienia norweskich wyników w kontekście krajowego systemu szkolnego w tym samym czasie, gdy raport staje się dostępny na całym świecie.
Minister zaznaczyła jednocześnie, że dyskusja o konkretnych działaniach mających odwrócić negatywny trend powinna odbyć się później, z uwagi na okres żałoby.
Co oznaczają poziomy kompetencji PISA?
W badaniu PISA wyniki uczniów są przypisywane do sześciu poziomów kompetencji. Każdy z nich odpowiada określonemu zakresowi umiejętności i stopniowi trudności zadań, które uczeń jest w stanie rozwiązać.
Za szczególnie istotny uznawany jest poziom 2. Według metodologii PISA jest to minimalny poziom kompetencji, który 15-latek powinien osiągnąć, aby być odpowiednio przygotowanym do dalszej edukacji i wejścia w życie zawodowe.
Poziomy kompetencji zostały określone na podstawie analiz statystycznych pokazujących zależność między wynikami uczniów a stopniem trudności poszczególnych zadań.
Wzrost liczby uczniów znajdujących się poniżej tego poziomu oznacza więc nie tylko słabszy wynik w międzynarodowym rankingu. Może również wskazywać na grupę młodych ludzi, którzy potrzebują dodatkowego wsparcia, zanim zakończą edukację obowiązkową.
PISA 2025 stawia przed Norwegią trudne pytania
Najważniejszy wniosek z przedstawionych danych jest prosty: norweski system edukacji musi zmierzyć się z wieloletnim spadkiem wyników uczniów. Szczególnie niepokojący jest wzrost odsetka młodych ludzi, którzy nie osiągają podstawowego poziomu kompetencji potrzebnych w dalszej edukacji i życiu zawodowym.
Minister edukacji zapowiada bardziej zdecydowane działania, ale same wyniki PISA nie odpowiadają jeszcze na pytanie, jakie rozwiązania okażą się skuteczne. To będzie przedmiotem kolejnej debaty o przyszłości norweskiej szkoły.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. tilbakegang – spadek, pogorszenie
🇳🇴 Det har vært en betydelig tilbakegang i resultatene.
🇵🇱 Nastąpiło znaczne pogorszenie wyników.
2. læringsresultater – wyniki w nauce
🇳🇴 Skolen må forbedre elevenes læringsresultater.
🇵🇱 Szkoła musi poprawić wyniki uczniów w nauce.
3. lavpresterende – słabo radzący sobie, osiągający niskie wyniki
🇳🇴 Mange elever blir definert som lavpresterende.
🇵🇱 Wielu uczniów jest określanych jako słabo radzący sobie.
4. undersøkelse – badanie, ankieta
🇳🇴 Undersøkelsen ble gjennomført i 2025.
🇵🇱 Badanie zostało przeprowadzone w 2025 roku.
5. kompetanse – kompetencje, umiejętności
🇳🇴 Elevene trenger kompetanse for videre utdanning.
🇵🇱 Uczniowie potrzebują kompetencji do dalszej edukacji.
Źródło: regjeringen, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: 3D i animacja w Oslo. Od pomysłu do własnego cyfrowego świata – odkryj magię cyfrowej kreacji
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
