Dodatek emerytalny dla ciężko pracujących ma zapewnić godniejsze świadczenie osobom, które po wielu latach aktywności zawodowej nie są w stanie pracować aż do standardowego wieku emerytalnego. Norweski rząd przedstawił właśnie propozycję zasad nowego rozwiązania, które ma zostać wprowadzone do systemu emerytalnego. Kluczowe będą m.in. staż pracy, wysokość osiąganych dochodów oraz moment przejścia na emeryturę.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Norweski rząd chce wesprzeć osoby, które muszą wcześniej zakończyć pracę
Rząd Arbeiderpartiet chce zagwarantować osobom, które po długim okresie aktywności zawodowej muszą wcześniej zakończyć pracę, bezpieczną i godną emeryturę.
Propozycja dotycząca specjalnego dodatku (slitertillegg) jest związana z porozumieniem emerytalnym zawartym w Stortingu w 2024 roku.
Porozumienie zakłada utworzenie specjalnego rozwiązania dla osób określanych w Norwegii jako slitere, czyli pracowników, którzy przez wiele lat pozostawali na rynku pracy, a mimo to z różnych powodów muszą przejść na emeryturę wcześniej.
– Dobrze, że coraz więcej z nas pracuje dłużej. Jednocześnie musimy zapewnić godne życie emerytalne tym, którzy po długim życiu zawodowym mimo wszystko muszą zakończyć pracę wcześniej – powiedziała minister pracy i integracji Kjersti Stenseng.
Proponowany slitertillegg ma być corocznym świadczeniem wypłacanym dodatkowo do emerytury z systemu folketrygden, emerytury pracowniczej oraz ewentualnego AFP. Warunkiem ma być wcześniejsze pobieranie emerytury oraz brak dochodu z pracy.
Nowy dodatek może objąć większą grupę pracowników
Jedną z najważniejszych kwestii przy projektowaniu rozwiązania było ustalenie, czy dodatek powinien być uwzględniany przy ocenie prawa do przejścia na emeryturę przed standardowym wiekiem emerytalnym.
W prywatnym systemie dla osób ciężko pracujących dodatek nie jest w ten sposób uwzględniany. Norweski rząd uważa jednak, że w ramach folketrygden powinno być inaczej.
Powód jest istotny. Gdyby dodatek nie był brany pod uwagę, wiele osób o niskich dochodach, które nie mają prawa do AFP, mogłoby nie spełnić warunków otrzymania świadczenia.
Według rządu również pracownicy o niższych zarobkach powinni mieć możliwość zakwalifikowania się do dodatku. W praktyce oznacza to, że proponowane rozwiązanie może umożliwić wcześniejsze przejście na emeryturę większej liczbie osób niż w obecnym systemie.
Większe możliwości oznaczają również dodatkowe wymagania
Decyzja o uwzględnianiu dodatku przy ocenie prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę ma jednak konsekwencje.
Rząd proponuje, aby świadczenie było dożywotnie, a nie – jak w prywatnym rozwiązaniu – wypłacane tylko do określonego wieku. W prywatnym systemie dodatek wygasa po ukończeniu 80 lat.
Takie rozwiązanie zwiększy koszty systemu i może sprawić, że więcej osób zdecyduje się zakończyć aktywność zawodową wcześniej.
Dlatego rząd chce wprowadzić konkretne kryteria kwalifikacyjne. Mają one sprawić, że świadczenie trafi przede wszystkim do osób, które rzeczywiście mają za sobą długi okres pracy.
Przy opracowywaniu zasad wykorzystano m.in. doświadczenia Danii, gdzie dostęp do podobnego rozwiązania zależy od liczby przepracowanych lat.
Kto będzie mógł otrzymać dodatek?
Zgodnie z propozycją norweskiego rządu osoba ubiegająca się o slitertillegg będzie musiała spełnić kilka warunków.
Przede wszystkim konieczne będzie pobieranie pełnej emerytury z folketrygden.
Kolejny wymóg to co najmniej 35 lat dochodu stanowiącego podstawę naliczania emerytury, przy czym wliczane mają być również okresy związane z opieką. Dochód ten musi wynosić co najmniej 2,5 podstawy wymiaru (grunnbeløp).
Dodatkowo w każdym z 10 ostatnich lat przed przejściem na emeryturę osoba ubiegająca się o świadczenie musi mieć dochód emerytalny na poziomie co najmniej 2 podstaw wymiaru.
Rząd proponuje również ograniczenie dotyczące wysokości dochodu. Średni dochód stanowiący podstawę naliczania emerytury z trzech ostatnich lat kalendarzowych przed przejściem na emeryturę nie będzie mógł przekroczyć 7,1 podstawy wymiaru.
Około 34 tys. koron rocznie dla osób przechodzących na emeryturę wcześniej
Projekt zakłada, że wysokość dodatku będzie uzależniona od momentu przejścia na emeryturę.
Dla osoby, która zdecyduje się pobierać pełną emeryturę pięć lat przed standardowym wiekiem emerytalnym, dodatek ma wynosić 0,25 podstawy wymiaru rocznie.
Przy obecnej wysokości grunnbeløp oznacza to około 34 tys. koron rocznie.
Jeżeli emerytura zostanie rozpoczęta później, wysokość dodatku będzie stopniowo zmniejszana. Za każdy miesiąc późniejszego rozpoczęcia wypłaty w stosunku do momentu przypadającego pięć lat przed standardowym wiekiem emerytalnym dodatek ma być obniżany o 1/36.
To oznacza, że moment przejścia na emeryturę będzie miał bezpośredni wpływ na wysokość dodatkowego świadczenia.
Dodatek będzie dożywotni, ale można go stracić
Jednym z istotnych elementów propozycji jest dożywotni charakter świadczenia.
Rząd przewiduje jednak wyjątek. Jeżeli po rozpoczęciu pobierania dodatku osoba uzyska w którymś roku kalendarzowym dochód stanowiący podstawę naliczania emerytury przekraczający 0,25 podstawy wymiaru, czyli około 34 tys. koron według obecnego poziomu, dodatek zostanie trwale utracony.
Rozwiązanie ma więc z jednej strony zapewniać stabilne wsparcie osobom, które rzeczywiście zakończyły aktywność zawodową, a z drugiej ograniczać możliwość łączenia świadczenia z wyższymi dochodami z pracy.
Projekt trafi jesienią do konsultacji
O proponowanym kształcie systemu zostały już poinformowane strony dialogu społecznego oraz ugrupowania, które uczestniczyły w porozumieniu emerytalnym w Stortingu.
Ministerstwo Pracy i Integracji pracuje obecnie nad dokumentem konsultacyjnym zawierającym konkretne propozycje zmian legislacyjnych. Mają one wdrożyć ustalenia porozumienia emerytalnego z 2024 roku, w tym również nowy system dodatku dla osób ciężko pracujących.Ministerstwo planuje skierować propozycje ustaw do konsultacji jesienią tego roku.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. slitertillegg – dodatek dla osób ciężko pracujących
🇧🇻 Regjeringen foreslår et nytt slitertillegg.
🇵🇱 Rząd proponuje nowy dodatek dla osób ciężko pracujących.
2. alderspensjon – emerytura
🇧🇻 Hun tar ut alderspensjon tidlig.
🇵🇱 Ona przechodzi wcześniej na emeryturę.
3. arbeidslivet – życie zawodowe, rynek pracy
🇧🇻 Han har vært lenge i arbeidslivet.
🇵🇱 On długo pozostawał aktywny zawodowo.
Źródło: regjeringen, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: Fałszywe załączniki do zeznania podatkowego – oszustwami z użyciem sztucznej inteligencji
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
