Przestępcze sieci w Norwegii coraz mocniej wykorzystują legalny biznes do prowadzenia działalności przestępczej. Najnowsza ocena zagrożeń Økokrim na 2026 rok pokazuje, że zorganizowane grupy potrafią szybko przenosić się między branżami i szukać miejsc, w których system kontroli jest najsłabszy. Problem dotyczy zarówno sektora prywatnego, jak i publicznego, a jednym z najważniejszych narzędzi przestępców stają się legalnie działające firmy.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Przestępcy coraz mocniej wchodzą do legalnej gospodarki
Według Økokrim, norweskiej jednostki zajmującej się zwalczaniem przestępczości gospodarczej i korupcji, przestępcze sieci są dziś bardziej zaangażowane w przestępstwa ekonomiczne niż wcześniej.
Jednym z kluczowych elementów ich działalności jest zakładanie przedsiębiorstw w legalnym norweskim sektorze gospodarczym. Nie chodzi jednak wyłącznie o prowadzenie fikcyjnych firm. Przestępcze grupy potrafią wykorzystywać istniejące struktury biznesowe, ludzi oraz łańcuchy podwykonawców do ukrywania swojej prawdziwej działalności.
Ich dużą przewagą jest zdolność do szybkiego dostosowywania się. Sieci mogą przenosić swoją aktywność z jednej branży do drugiej i wybierać te sektory, w których ryzyko wykrycia jest mniejsze.
W efekcie mogą osiągać wysokie zyski przy stosunkowo niskim ryzyku.
Økokrim ostrzega przed dalszą infiltracją
Szef Økokrim, Pål Lønseth, uważa, że w najbliższych latach problem może się rozszerzać na kolejne branże.
Zagrożone są zarówno przedsiębiorstwa prywatne, jak i podmioty sektora publicznego. Szczególnie istotną rolę mogą odgrywać osoby posiadające dostęp do informacji i wewnętrznych procedur.
Tak zwani insiderzy mogą pomagać w popełnianiu przestępstw świadomie, pod wpływem presji lub gróźb, ale także bez świadomości, że ich działania ułatwiają działalność przestępczą.
Korupcja i wykorzystywanie osób mających dostęp do wewnętrznych systemów oraz informacji są – zdaniem Økokrim – ważnym elementem przestępczości zorganizowanej.
Firmy-słupy i podstawione osoby pomagają ukryć prawdziwych właścicieli
Jednym z największych problemów jest ustalenie, kto rzeczywiście stoi za przedsiębiorstwem.
Przestępcy mają systematycznie ukrywać osoby faktycznie kontrolujące firmy i wykonujące w nich pracę. Wykorzystują do tego między innymi firmy-słupy, podstawione osoby oraz rozbudowane łańcuchy podwykonawców.
Stosowana jest również manipulacja rejestrami. Dane dotyczące własności przedsiębiorstwa czy pełnionych funkcji mogą być zmieniane w taki sposób, aby ukryć rzeczywisty obraz sytuacji.
To utrudnia organom kontrolnym odpowiedź na podstawowe pytanie: kto naprawdę kontroluje daną firmę?
Bankructwo może stać się narzędziem przestępców
Økokrim zwraca również uwagę na wykorzystywanie postępowań upadłościowych.
Przestępcze sieci mogą przejmować przedsiębiorstwa, pozbawiać je majątku, a następnie kontynuować działalność za pośrednictwem nowych firm. Dzięki temu mogą unikać odpowiedzialności za zadłużenie i jednocześnie kontynuować działalność przestępczą.
Mechanizm ten dodatkowo zmniejsza ryzyko wykrycia, ponieważ działalność może być formalnie prowadzona przez kolejne podmioty.
Przestępczość gospodarcza może funkcjonować wewnątrz systemu
To jeden z najbardziej niepokojących elementów raportu. Przestępczość gospodarcza nie musi dziś wyglądać jak działalność prowadzona całkowicie poza systemem – może funkcjonować wewnątrz legalnych struktur i wykorzystywać mechanizmy stworzone dla normalnego biznesu.
Skala przestępczej gospodarki w Norwegii pozostaje nieznana
Dokładna skala przestępczości gospodarczej w Norwegii nie jest znana. Powodem jest między innymi fakt, że wiele przestępstw nigdy nie wychodzi na jaw i nie zostaje zgłoszonych policji.
Økokrim uważa jednak, że problem jest poważny.
Pewien punkt odniesienia daje analiza ze Szwecji z 2026 roku. Według jej szacunków szwedzka przestępcza gospodarka generuje 352 miliardy koron rocznego obrotu, a jej roczny dochód z działalności przestępczej wynosi około 185 miliardów koron.
Dane dotyczą Szwecji, a nie Norwegii, ale pokazują potencjalną skalę zjawiska w regionie nordyckim.
Brudne pieniądze wracają do legalnej gospodarki
Dochody pochodzące z przestępstw mogą być następnie wprowadzane do legalnego obiegu gospodarczego.
Jednym ze sposobów jest pranie pieniędzy poprzez inwestycje w nieruchomości. Środki mogą być również ponownie inwestowane w działalność przestępczą, między innymi w handel narkotykami.
Økokrim posiada także informacje wskazujące, że część norweskiej branży turystycznej może być wykorzystywana do zorganizowanej przestępczości gospodarczej.
Raport wskazuje między innymi na rozległe pranie pieniędzy poprzez handel oraz powiązania z chińskimi władzami.
Szef Økokrim podkreśla, że przestępczość gospodarcza stanowi zagrożenie nie tylko dla pojedynczych firm, ale dla całego społeczeństwa i wspólnych wartości.
System kontroli ma kilka poważnych słabości
Økokrim wskazuje w raporcie na kilka obszarów, które zwiększają podatność Norwegii na tego typu przestępczość.
Najważniejsze problemy to:
– rozdrobniona administracja i brak całościowego spojrzenia,
– ograniczona wymiana informacji,
– niewystarczająca kontrola nad tym, kto faktycznie wykonuje pracę.
Każdy z tych elementów może zostać wykorzystany przez zorganizowane grupy przestępcze.
Jeżeli informacje znajdują się w wielu różnych miejscach i nie są skutecznie wymieniane pomiędzy odpowiednimi instytucjami, przestępcom łatwiej jest ukryć powiązania między przedsiębiorstwami, osobami i transakcjami.
Walka z przestępczością gospodarczą wymaga współpracy
Zdaniem Økokrim żadna pojedyncza instytucja nie jest w stanie samodzielnie skutecznie zwalczać zagrożenia.
Potrzebna jest stała współpraca policji, organów kontrolnych oraz sektora prywatnego.
Pål Lønseth wskazuje również na znaczenie utworzenia Økrimsenteret, które ma wspierać działania przeciwko przestępczości gospodarczej ponad podziałami na poszczególne branże i sektory.
Kluczowa jest wspólna wiedza na temat tego, kim są osoby i grupy stanowiące zagrożenie, jakie słabości systemu wykorzystują oraz w jaki sposób rozwija się przestępczość.
Norwegia chce ograniczyć finansowe zaplecze przestępczych sieci
W 2024 roku norweski parlament, Storting, przyjął stałe finansowanie mające wzmocnić działania policji przeciwko przestępczym sieciom.
Celem jest trwałe ograniczenie ich zasięgu, możliwości finansowych oraz przestrzeni do działania.
Økokrim podkreśla jednak, że samo ściganie osób nie wystarczy.
Aby rzeczywiście ograniczyć zagrożenie, trzeba uderzyć również w ekonomiczne podstawy działalności przestępczych sieci. Oznacza to zatrzymywanie przepływów pieniędzy, zabezpieczanie i konfiskowanie majątku oraz uszczelnianie tych elementów systemu, które przestępcy wykorzystują do swojej działalności.
Co wynika z oceny Økokrim?
Raport pokazuje zmianę charakteru zagrożenia. Przestępcze sieci nie muszą działać wyłącznie poza legalnym systemem gospodarczym – coraz częściej próbują wykorzystywać jego legalne mechanizmy.
Dla norweskiej gospodarki oznacza to konieczność skuteczniejszej wymiany informacji, kontroli właścicielskiej, monitorowania podwykonawców i identyfikowania osób faktycznie kontrolujących przedsiębiorstwa.
Najważniejszym celem pozostaje jednak odcięcie przestępczych sieci od pieniędzy, które pozwalają im rozwijać działalność i zwiększać wpływy.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
1. et næringsliv – biznes, sektor gospodarczy
🇳🇴 Kriminelle nettverk infiltrerer det lovlige næringslivet.
🇵🇱 Przestępcze sieci infiltrują legalny sektor gospodarczy.
2. en trussel – zagrożenie
🇳🇴 Økonomisk kriminalitet er en alvorlig trussel mot samfunnet.
🇵🇱 Przestępczość gospodarcza jest poważnym zagrożeniem dla społeczeństwa.
3. å infiltrere – infiltrować, przenikać
🇳🇴 Nettverkene forsøker å infiltrere flere bransjer.
🇵🇱 Sieci próbują przeniknąć do kolejnych branż.
4. hvitvasking – pranie pieniędzy
🇳🇴 Politiet etterforsker omfattende hvitvasking.
🇵🇱 Policja prowadzi dochodzenie w sprawie rozległego prania pieniędzy.
Źródło: økokrim, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Sztuczna inteligencja w Norwegii już niemal w każdym domu. Jak szybko zmienia codzienne życie?
Założyciel i redaktor naczelny Radia Wataha oraz portalu Wataha.no. Od blisko 20 lat mieszka w Norwegii, gdzie aktywnie działa na rzecz Polonii, łącząc ludzi, instytucje i rzetelne informacje w jednym miejscu.
Steve Joobs (Łukasz Pawłowicz) – Twórca medium, które od 2017 roku bez wsparcia dotacji informuje, pomaga i integruje Polaków w Norwegii – od spraw urzędowych i prawa pracy, po życie codzienne i wydarzenia społeczne.
Znany z bezpośredniego stylu i podejścia „bez ściemy” – stawia na konkret, wiarygodne źródła i realną pomoc. Radio Wataha i Wataha.no to dla niego nie projekt, tylko misja i odpowiedzialność wobec ludzi.
Na co dzień rozwija radio, prowadzi audycje i wywiady oraz tworzy treści, które mają sens i wartość dla Polaków mieszkających za granicą.
