Choć sztuczna inteligencja (SI) może niemal o połowę zmniejszyć liczbę mammogramów ocenianych przez radiologów, realne oszczędności czasu pracy lekarzy okazują się niewielkie – wynika z nowego badania przeprowadzonego w ramach norweskiego Programu Mammograficznego.

Badanie opublikowane w czasopiśmie European Radiology pokazuje, że potencjalne korzyści z wdrożenia SI dotyczą przede wszystkim jakości diagnostyki, a nie znaczącej redukcji obciążenia pracą w szpitalach.

Jak działa system w Norwegii?

W norweskim Mammografiprogrammet wszystkie badania przesiewowe są oceniane niezależnie przez dwóch radiologów. Naukowcy sprawdzili, czy zastąpienie jednego z lekarzy systemem SI pozwoli zaoszczędzić czas.

Teoretycznie tak – liczba etatów przeznaczonych na ocenę zdjęć spadłaby z 7 do 3,5 rocznie. Udział czasu pracy poświęconego analizie obrazów zmniejszyłby się z 9% do 4,5%.

Problem w tym, że sama analiza zdjęć to tylko niewielka część obowiązków lekarzy w ośrodkach diagnostyki piersi.

95 radiologów i 250 tysięcy badań rocznie

W 2024 roku w 16 norweskich ośrodkach diagnostyki piersi pracowało 95 radiologów, co odpowiadało łącznie 71 etatom.

Z tego:

7 etatów – analiza 250 000 badań przesiewowych,
3 etaty – spotkania konsensusowe (ustalanie, które pacjentki wymagają dalszej diagnostyki),
6 etatów – badania uzupełniające,
pozostały czas – skierowania od lekarzy rodzinnych, kontrola kobiet z objawami oraz monitorowanie pacjentek po leczeniu raka piersi.

Łącznie prace związane ze screeningiem pochłaniają około 16 z 71 etatów.

Nawet po wdrożeniu SI zadania przesiewowe nadal stanowiłyby 19-22% całkowitego obciążenia pracą radiologów.

Braki kadrowe w tle

Badanie powstało w kontekście niedoboru radiologów – szczególnie specjalistów w diagnostyce raka piersi – zarówno w Norwegii, jak i w całej Europie.

Sztuczna inteligencja może pomóc usprawnić program przesiewowy, ale nie rozwiąże problemu kadrowego.

Mała zmiana, duży efekt

Badacze zwracają uwagę na jeszcze jeden istotny aspekt.

Jeśli odsetek kobiet kierowanych na dodatkowe badania wzrósłby z obecnych 3% do 5,5%, liczba etatów związanych ze screeningiem zwiększyłaby się z 16 do 20.

Oznacza to, że ewentualne oszczędności wynikające z zastosowania SI mogą szybko zniknąć, jeśli technologia spowoduje większą liczbę tzw. „odwołań” (ponownych wezwań na diagnostykę).

SI nie może osłabić kompetencji lekarzy

Kierowniczka projektu Solveig Hofvind podkreśla, że wdrożenie sztucznej inteligencji musi być dokładnie monitorowane – zarówno pod względem kosztów, jak i utrzymania wysokich kompetencji medycznych.

Młodzi lekarze muszą zdobywać doświadczenie w samodzielnej ocenie obrazów i uczyć się wykorzystywać SI jako narzędzie wspierające, a nie zastępujące ich wiedzę.

O badaniu

Badanie miało charakter retrospektywnej analizy rejestrów ze wszystkich 16 ośrodków w 2024 roku. Na podstawie zagregowanych danych oszacowano czas potrzebny na analizę obrazów, spotkania konsensusowe oraz badania uzupełniające i przeliczono go na etaty roczne.

Rak piersi to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet. Wcześnie wykryty – w ogromnej większości przypadków jest wyleczalny. Kluczem jest profilaktyka i regularne badania mammograficzne.

Dlaczego warto się badać?

Mammografia pozwala wykryć zmiany, zanim pojawią się objawy.
Badanie trwa kilka minut.
Jest bezpieczne i refundowane w ramach programów profilaktycznych.
Wczesne wykrycie oznacza mniej inwazyjne leczenie i większe szanse na pełne wyzdrowienie.

Wiele kobiet odkłada badanie „na później”. Brak czasu, strach, brak objawów. Tymczasem nowotwór we wczesnym stadium często nie daje żadnych sygnałów ostrzegawczych.

Nie czekaj na objawy

Regularna mammografia to wyraz troski o siebie – ale też o swoich bliskich. To kilka minut, które mogą zdecydować o przyszłości.

Czy sztuczna inteligencja zastąpi radiologów?

Nie. Badanie pokazuje, że SI może wspierać analizę obrazów, ale nie zastąpi lekarzy, którzy wykonują wiele innych kluczowych zadań diagnostycznych.

Mini lekcja języka norweskiego:

Jeg fikk henvisning fra fastlegen – otrzymałam skierowanie od lekarza rodzinnego.
Jeg skal ta mammografi neste uke – w przyszłym tygodniu mam zrobić mammografię.
Tilleggsundersøkingar – badania dodatkowe.
arbeidsmengde – obciążenie pracą.

Wspieraj Radio Wataha, nasz Vipps: 696837 … dziękujemy 🙂

Źródło: FHI, Zdjęcie: pixabay

Przeczytaj również: 70 zamiast 80 km/h? Trwa spór o skuteczność nowego pomysłu na poprawę bezpieczeństwa

Tagi:mammografia