Norwegia zbroi się w rekordowym tempie. Czy wydatki na obronność są wyższe niż kiedyś? Kto za to zapłaci?
Wydatki obronne w relacji do produktu krajowego brutto (PKB) zawsze zależały od wojen, napięć geopolitycznych i kondycji gospodarki. Choć dziś rosną dynamicznie, historia pokazuje, że świat wydawał na wojsko proporcjonalnie znacznie więcej.
W 2024 roku świat przeznaczał średnio 2,5 proc. PKB na obronność. Dla porównania – w latach 60. i 70. XX wieku wskaźnik ten przekraczał 6 proc. PKB – czytamy w informacji Norweskiegi Urzędu Statystycznego (SSB).
Przeczytaj również: Ile wyniesie Twoja emerytura w Norwegii? Kalkulator – możesz sprawdzić swoją emeryturę online
NATO i Norwegia przyspiesza
NATO wyznacza nowe cele. Sojusz planuje, że do 2035 roku każde państwo członkowskie będzie przeznaczać co najmniej 3,5 proc. PKB wyłącznie na wydatki obronne. Norwegia jest na dobrej drodze, by ten cel osiągnąć.
Kraje europejskie należące do NATO oraz Kanada zwiększyły swój udział z 1,4 proc. PKB w 2014 roku do 2,3 proc. w 2025 roku. USA utrzymywały znacznie wyższy poziom przez cały ten okres, choć ich udział w łącznych wydatkach NATO spadł – z ponad 70 proc. w niektórych latach do niespełna 62 proc. w 2025 roku.
Ukraina – gospodarka na krawędzi
Szczególnym przypadkiem jest Ukraina. Według szacunków Banku Światowego i Sztokholmskiego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) kraj ten przeznaczył w 2022 roku na obronność aż 25 proc. PKB. W latach 2023-2024 wskaźnik ten wzrósł do około 35 proc. PKB – wartości nienotowanych niemal nigdzie w czasach pokoju.
Wsparcie Norwegii dla Ukrainy wyraźnie wpłynęło na wzrost norweskich wydatków obronnych. Bez tej pomocy norweskie wydatki obronne w 2025 roku byłyby porównywalne z poziomem z połowy lat 90.
Przeczytaj również: Norwegia i Polska zacieśniają energetyczny sojusz: Gaz i ropa kluczem do bezpieczeństwa Europy
Więcej na armię – mniej na szkoły i szpitale?
Rosnące nakłady na wojsko to nie tylko suche liczby. Oznaczają realne wybory budżetowe: więcej na obronność to mniej środków na edukację, służbę zdrowia i inne potrzeby społeczne. Temat ten szczegółowo analizował SSB w raporcie “Utsyn over året 2025”.
Ponad jedną trzecią swojego PKB
Dane pokazują, że obecny wzrost wydatków obronnych, choć historycznie niebywały, nie jest bezprecedensowy pod względem bezwzględnych wartości. Niepokój budzi jednak skala wyrzeczeń, jakie ponosi Ukraina – kraj przeznacza na wojnę ponad jedną trzecią swojego PKB. To liczba, która powinna skłonić do refleksji każdego czytelnika.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. forsvarsutgifter – wydatki obronne/wydatki na obronność
🇳🇴 Norge øker forsvarsutgiftene hvert år.
🇵🇱 Norwegia zwiększa wydatki na obronność każdego roku.
2. bruttonasjonalprodukt (BNP) – produkt krajowy brutto (PKB)
🇳🇴 Ukraina bruker over 35 prosent av BNP på forsvar.
🇵🇱 Ukraina przeznacza ponad 35 proc. PKB na obronność.
3. andel – udział, odsetek, część
🇳🇴 Hvilken andel av budsjettet går til helse?
🇵🇱 Jaki odsetek budżetu trafia do służby zdrowia?
4. alliansen – sojusz (tu: NATO)
🇳🇴 Alle landene i alliansen må øke sine utgifter.
🇵🇱 Wszystkie kraje sojuszu muszą zwiększyć swoje wydatki.
5. sammenlignbar – porównywalny
🇳🇴 Tallene er sammenlignbare med 1990-tallet.
🇵🇱 Liczby są porównywalne z latami 90.
Wspieraj Wataha Integrasjon Forening, nasz Vipps: 696837 … dziękujemy 🙂
Źródło: SSB, Zdjęcie: Amanda Ehrnholm / Siły Zbrojne
Przeczytaj również: Podróż do Norwegii? Najważniejsze informacje dla zagranicznych turystów
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
