Norweska szkoła ma przejść kolejne zmiany, których głównym celem ma być poprawa wyników uczniów. Rząd zapowiada m.in. więcej nauki w małych grupach, większy nacisk na czytanie, pisanie i matematykę, lepszą kontrolę jakości podręczników oraz zmiany w organizacji dnia szkolnego najmłodszych dzieci. Powodem są m.in. wyniki PISA 2025, które pokazują dalszy spadek osiągnięć norweskich uczniów w czytaniu i matematyce.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Norweski rząd chce odwrócić niekorzystny trend
Rząd zapowiada serię działań, które mają poprawić jakość nauki w norweskich szkołach. Wśród najważniejszych propozycji znalazły się zajęcia w małych grupach dla uczniów pierwszej i drugiej klasy, zmiana organizacji dnia szkolnego najmłodszych dzieci, poprawa jakości materiałów edukacyjnych oraz bardziej precyzyjne programy nauczania.
Premier Jonas Gahr Støre podkreśla, że szkoła powinna ponownie skoncentrować się przede wszystkim na nauce. Jego zdaniem nauczyciele potrzebują lepszych narzędzi i większej możliwości indywidualnej pracy z uczniami, a dzieci powinny otrzymywać wyraźniejsze informacje o tym, czego mają się nauczyć.
Tło tych zmian stanowią wyniki międzynarodowego badania PISA 2025. Oficjalne dane Utdanningsdirektoratet pokazują, że 38% norweskich 15-latków osiągnęło wynik poniżej poziomu 2 z matematyki, a 34% z czytania. Poziom 2 jest traktowany jako minimalny poziom kompetencji potrzebny do odpowiedniego przygotowania do dalszej edukacji i życia zawodowego.
W przypadku czytania sytuacja szczególnie mocno dotyczy chłopców – 41% norweskich chłopców znalazło się poniżej poziomu 2.
Oficjalna analiza PISA wskazuje również, że w latach 2022–2025 norwescy uczniowie stracili 24 punkty w czytaniu i 17 punktów w matematyce. W porównaniu z 2015 rokiem spadek wynosi odpowiednio 60 i 50 punktów.
Przeczytaj również: Zakazane w szkołach w Akershus? Władze mówią o bezpieczeństwie i prywatności
Zmiany mają być kompleksowe
Nie chodzi więc wyłącznie o pojedynczą zmianę w programie nauczania. Rząd próbuje jednocześnie zmienić sposób organizacji lekcji, podejście do podręczników, wykorzystanie technologii oraz przygotowanie przyszłych nauczycieli.
Małe grupy mają pomóc uczniom
Jednym z najważniejszych elementów planowanych zmian jest większe wykorzystanie nauki w małych grupach.
Rząd proponuje, aby szkoły organizowały część zajęć dla uczniów pierwszej i drugiej klasy właśnie w takiej formie. Chodzi przede wszystkim o czytanie, pisanie i matematykę.
Według minister edukacji Kari Nessa Nordtun małe grupy pozwalają lepiej dostosować nauczanie do poziomu i potrzeb konkretnych dzieci. Dotyczy to zarówno uczniów, którzy mają trudności, jak i tych, którzy uczą się szybciej.
Ważne jest jednak to, że proponowane rozwiązanie nie ma oznaczać trwałego podziału dzieci według wyników. Nauka w małych grupach ma odbywać się przez krótsze okresy i obejmować wszystkich uczniów.
Propozycja została skierowana do konsultacji społecznych.
Więcej zabawy i ruchu w pierwszej i drugiej klasie
Zmiany mają dotyczyć również organizacji dnia szkolnego najmłodszych uczniów.
Rząd chce stworzyć więcej przestrzeni na zabawę, ruch i aktywność fizyczną. Doświadczenia gmin, które testowały podobne rozwiązania, mają wskazywać, że odpowiednio zorganizowana zabawa i aktywność fizyczna mogą poprawiać koncentrację dzieci podczas późniejszej nauki w klasie.
To część szerszej dyskusji o tym, jak powinny wyglądać pierwsze lata edukacji. Rząd chce, aby dzieci nie spędzały całego dnia w sposób wymagający siedzenia i koncentracji przy tradycyjnych zadaniach szkolnych.
Jednocześnie nacisk ma nadal pozostać na podstawowych umiejętnościach: czytaniu, pisaniu i liczeniu.
Podręczniki mają przejść kontrolę jakości
Kolejna zmiana dotyczy materiałów edukacyjnych.
Rząd już wcześniej przeznaczał środki na zwiększenie liczby papierowych podręczników, argumentując, że w szkołach potrzebna jest lepsza równowaga między korzystaniem z ekranów i książek. Zaproponowano również wprowadzenie wymogu, aby wszystkie szkoły podstawowe miały dostęp do fizycznych podręczników.
Teraz rząd chce dodatkowo wprowadzić rozwiązanie, które ma zagwarantować odpowiednią jakość materiałów edukacyjnych sprzedawanych i wykorzystywanych w norweskich szkołach.
Do 2000 roku w Norwegii funkcjonował państwowy system zatwierdzania materiałów dydaktycznych. Obecnie decyzje dotyczące tego, które materiały zostaną zakupione i wykorzystane, podejmują przede wszystkim gminy, szkoły oraz nauczyciele.
Ministerstwo zwraca uwagę, że ocena jakości podręczników wymaga odpowiednich kompetencji i czasu. Pojawia się również obawa, że przy podejmowaniu decyzji zakupowych cena może zyskiwać na znaczeniu kosztem jakości.
Programy nauczania mają być bardziej konkretne
Zmiany obejmą również programy nauczania.
Obecne programy zostały wprowadzone w 2020 roku. W większym stopniu niż wcześniej podkreślano w nich naukę poprzez samodzielne odkrywanie i pracę badawczą.
Z informacji przekazywanych przez nauczycieli oraz z przeprowadzonych ocen wynika jednak, że część środowiska edukacyjnego uważa programy za zbyt ogólne, szczególnie jeśli chodzi o konkretną wiedzę i fakty, które uczniowie powinni opanować.
Pierwsze zmiany wprowadzono już w programie matematyki dla całej szkoły podstawowej. Większy nacisk położono m.in. na podstawowe umiejętności rachunkowe.
Teraz podobny kierunek ma zostać zastosowany w nauczaniu języka norweskiego. Szczególną uwagę ma się zwrócić na czytanie i pisanie.
Czytanie ma wrócić do centrum uwagi
Rząd zwraca szczególną uwagę na pogarszające się wyniki uczniów w czytaniu.
Według oficjalnego raportu PISA 2025 udział norweskich uczniów poniżej poziomu 2 w czytaniu wzrósł z 15% w 2015 roku do 34% w 2025 roku. W matematyce wzrost wyniósł z 17% do 38%.
Minister Kari Nessa Nordtun uważa, że w nowych programach nauczania czytanie i pisanie powinny zajmować więcej miejsca. Jednocześnie wskazuje na rosnącą rolę urządzeń cyfrowych w szkole.
Rząd chce, aby ekrany w mniejszym stopniu wypierały książki, papier i ołówek, szczególnie w pierwszych latach edukacji.
Nie oznacza to jednak całkowitego odrzucenia technologii. Oficjalne dokumenty dotyczące norweskiej szkoły podkreślają potrzebę odpowiedniego, pedagogicznego wykorzystania narzędzi cyfrowych.
Przyszli nauczyciele mają otrzymać nowe wymagania
Zmiany nie mają dotyczyć wyłącznie uczniów.
Rząd chce również zmienić wymagania dotyczące kształcenia przyszłych nauczycieli. Do konsultacji skierowano propozycje nowych ramowych programów kształcenia nauczycieli.
Większy nacisk ma zostać położony na zarządzanie klasą, czytanie, pisanie, matematykę oraz zabawę.
Minister ds. badań i szkolnictwa wyższego Eileen Fugelsnes podkreśla, że nauczyciele powinni być przygotowani do rzeczywistych wyzwań, które czekają ich w przedszkolach i szkołach.
Celem nowych programów ma być bardziej jednoznaczne określenie tego, jakie kompetencje powinien posiadać przyszły nauczyciel.
Rząd przypomina o wcześniejszych działaniach
Nowe propozycje są częścią szerszego programu dotyczącego poprawy jakości edukacji w Norwegii.
Wśród działań wymienianych przez rząd znajdują się m.in.:
- wycofanie telefonów komórkowych ze szkół,
- wzmocnienie autorytetu nauczyciela w klasie,
- doprecyzowanie możliwości reagowania w sytuacji powtarzających się zakłóceń podczas lekcji,
- przeznaczenie co najmniej 1 miliarda koron na rozwój czytelnictwa w okresie obecnej kadencji,
- powołanie komisji ds. czytania, która ma przygotować zalecenia dotyczące pracy przedszkoli i szkół,
- podkreślenie w programach nauczania, że urządzenia cyfrowe nie powinny dominować w edukacji na klasach 1–4,
- ograniczenie sytuacji, w których urządzenia cyfrowe są zabierane przez dzieci do domu bez odpowiedniego zabezpieczenia przed szkodliwymi i rozpraszającymi treściami,
- wskazanie szkołom, że sztuczna inteligencja co do zasady nie powinna być wykorzystywana w szkole podstawowej, a w szkołach ponadpodstawowych nie powinna być stosowana przed odpowiednim przygotowaniem nauczycieli,
- zmiany w programie matematyki i dokładniejsze określenie tego, czego uczniowie powinni się nauczyć,
- zlecenie Utdanningsdirektoratet opracowania ogólnokrajowych list treści dla kolejnych przedmiotów w szkole podstawowej.
Norwegia chce zatrzymać spadek wyników
Dane PISA pokazują, że problem nie dotyczy wyłącznie jednego przedmiotu. W 2025 roku Norwegia znalazła się poniżej średniej OECD we wszystkich trzech badanych obszarach: matematyce, czytaniu i naukach przyrodniczych.
W matematyce norwescy uczniowie uzyskali średnio 452 punkty wobec 463 punktów dla OECD. W czytaniu było to 453 punkty wobec 461, a w naukach przyrodniczych 470 wobec 482 punktów dla OECD.
Jednocześnie Utdanningsdirektoratet zaznacza, że w wynikach PISA 2025 występuje nieco większa niepewność statystyczna niż wcześniej, m.in. z powodu niższego udziału w badaniu i większego odsetka wykluczonych uczniów. W Norwegii w badaniu uczestniczyło około 6500 piętnastolatków z 281 szkół.
Planowane zmiany mają więc odpowiedzieć na konkretny problem: jak sprawić, aby uczniowie lepiej opanowywali podstawowe umiejętności, a nauczyciele mieli więcej możliwości indywidualnej pracy z dziećmi.
To, czy proponowane rozwiązania przyniosą oczekiwane efekty, będzie można ocenić dopiero po ich wdrożeniu i analizie wyników uczniów w kolejnych latach.
Przeczytaj również: Norwescy uczniowie mają poważne problemy z czytaniem. PISA 2025 – niepokojący trend
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. læring – nauka, uczenie się
🇳🇴 Elevene skal få mer læring i skolen.
🇵🇱 Uczniowie mają mieć więcej nauki w szkole.
2. smågruppe – mała grupa
🇳🇴 Elevene får undervisning i små grupper.
🇵🇱 Uczniowie mają zajęcia w małych grupach.
3. læremiddel – materiał dydaktyczny, pomoc naukowa
🇳🇴 Skolen skal bruke læremidler av god kvalitet.
🇵🇱 Szkoła ma korzystać z wysokiej jakości materiałów dydaktycznych.
4. læreplan – program nauczania
🇳🇴 Læreplanen skal bli tydeligere.
🇵🇱 Program nauczania ma być bardziej przejrzysty.
Źródło: regjeringen, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: Norwescy uczniowie mają poważne problemy z czytaniem. PISA 2025 – niepokojący trend
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
