Riksrevisjonen po raz drugi z rzędu odmówiła wydania czystej opinii o sprawozdaniu finansowym NAV – agencji zarządzającej świadczeniami społecznymi wartymi ponad 700 miliardów koron rocznie. Powodem są te same co rok temu luki w systemach IT: brakujące logi i niekontrolowany dostęp do baz danych z wypłatami emerytur, rent i zasiłków. Rok 2024 kosztował stanowisko dyrektora NAV – co przyniesie rok 2025?
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Norweska Najwyższa Izba Kontroli (Riksrevisjonen) odmówiła wydania opinii o sprawozdaniu finansowym NAV za rok 2025. Powód? Poważne luki w systemach IT agencji – dokładnie te same, które rok wcześniej kosztowały stanowisko jej ówczesnego szefa.
Przeczytaj również: Czerwiec bez pensji? Feriepenger pod lupą – co musisz wiedzieć o wypłacie urlopowej w Norwegii
Dziura w systemie na 683 miliardy koron
Riksrevisjonen zakończyła kontrolę rocznego sprawozdania finansowego Agencji Pracy i Opieki Społecznej (NAV) za rok budżetowy 2025 – i po raz drugi z rzędu nie jest w stanie potwierdzić jego rzetelności. Kontrolerzy wskazali na istotne słabości w wewnętrznej kontroli systemów informatycznych NAV: chodzi o braki w logowaniu i kontroli dostępu do baz danych, w których rejestrowane są wypłaty emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłków rodzicielskich.
Skala problemu robi wrażenie. Zakwestionowane świadczenia stanowią 683 miliardy koron spośród łącznie 702,7 miliarda koron zaksięgowanych dotacji i transferów społecznych za 2025 rok. Innymi słowy: NIK nie może zweryfikować prawidłowości wypłat obejmujących niemal całość budżetu świadczeniowego NAV.
Ten sam problem – drugi rok z rzędu
To nie jest nowa historia. Identyczne zastrzeżenia Riksrevisjonen zgłosiła już przy kontroli sprawozdania za rok 2024. Wówczas sprawa miała poważne konsekwencje personalne: dyrektor generalny NAV Hans Christian Holte odszedł ze stanowiska jesienią 2025 roku, a NIK ujawniła, że agencja przekazywała ministerstwom błędne informacje na temat stanu swoich baz danych.
NAV zapewnia, że od tamtej pory sytuacja się zmieniła. Jesienią 2025 roku agencja wdrożyła brakujące mechanizmy logowania i zintensyfikowała prace nad kontrolą wewnętrzną w całej dyrekcji. Dyrektor ds. finansów Jane Hellstrand podkreśla, że działania te będą kontynuowane w 2026 roku z pełną mocą.
NAV: wypłaty są prawidłowe
Agencja konsekwentnie broni swojej wiarygodności finansowej. Po uwagach NIK za oba lata – 2024 i 2025 – NAV przeprowadził obszerne wewnętrzne kontrole i analizy danych księgowych. Wynik: żadnych nieprawidłowości w wypłatach.
– NAV dysponuje wieloma mechanizmami zabezpieczającymi prawidłowość wypłat. Nie mamy żadnych wskazań, że stwierdzone słabości wpłynęły na świadczenia beneficjentów – powiedziała Hellstrand, dodając, że wniosek NIK „nie jest zaskoczeniem”.
Problem nie leży więc – przynajmniej zdaniem samego NAV – w tym, czy pieniądze trafiają do właściwych ludzi. Leży w tym, że kontrolerzy państwowi nie mogą tego potwierdzić. A to, w demokratycznym państwie prawa, jest problemem samym w sobie.
To sygnał alarmowy
To drugi rok z rzędu, w którym Riksrevisjonen nie jest w stanie potwierdzić prawidłowości ksiąg największej norweskiej agencji socjalnej.
NAV zarządza kwotami rzędu setek miliardów koron rocznie – brak możliwości ich niezależnej weryfikacji to sygnał alarmowy dla całego systemu kontroli państwowej. Zapewnienia samej agencji, choć uspokajające, nie zastąpią niezależnego potwierdzenia.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. revisjon – kontrola, rewizja, audyt
🇳🇴 Riksrevisjonen har gjennomført en revisjon av Navs regnskap.
🇵🇱 Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła audyt ksiąg NAV.
2. logging – logowanie, rejestrowanie zdarzeń w systemie
🇳🇴 Det var ikke tilstrekkelig logging i databasene.
🇵🇱 W bazach danych brakowało odpowiedniego logowania.
3. ytelse – świadczenie (socjalne), zasiłek
🇳🇴 Pensjon og uføretrygd er viktige ytelser i Norge.
🇵🇱 Emerytura i renta z tytułu niezdolności do pracy to ważne świadczenia w Norwegii.
4. internkontroll – kontrola wewnętrzna
🇳🇴 Arbeidet med internkontroll ble intensivert høsten 2025.
🇵🇱 Prace nad kontrolą wewnętrzną zostały zintensyfikowane jesienią 2025 roku.
Źródło: NAV, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Norwegia pilnie szuka nauczycieli: Szansa dla pracowników przedszkoli – państwo zapłaci za naukę
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
