Norwegia chce lepiej przygotować młodzież do studiów i przyszłej pracy, a jednym z pomysłów jest nowy profil zdrowotny w liceum w Norwegii. Propozycja obejmuje sześć nowych kierunków kształcenia, które mają pozwolić uczniom wcześniej rozwijać zainteresowania i zdobywać wiedzę przydatną na studiach. Szczególne znaczenie ma profil łączący zdrowie, aktywność fizyczną i sport – między innymi w kontekście prognozowanego niedoboru niemal 15 tys. pielęgniarek do 2040 roku. Sprawdzamy, co dokładnie proponuje norweski Dyrektoriat ds. Edukacji i jakie zmiany mogą czekać uczniów szkół średnich.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Norwegia rozważa istotne zmiany w szkolnictwie średnim. Dyrektoriat ds. Edukacji (Utdanningsdirektoratet) proponuje wprowadzenie sześciu nowych profili w ramach kształcenia przygotowującego do studiów. Jednym z nich ma być kierunek łączący zdrowie, aktywność fizyczną i sport. Reforma ma pomóc uczniom lepiej przygotować się do studiów wyższych, zwiększyć ich motywację do nauki i ułatwić wybór przyszłej ścieżki zawodowej.
Sześć nowych profili w norweskich szkołach średnich
Utdanningsdirektoratet otrzymał zadanie opracowania propozycji zmian w szkolnictwie średnim, które mają być wdrażane z myślą o roku 2030. Głównym celem jest lepsze przygotowanie uczniów do dalszej edukacji oraz wyraźniejsze powiązanie nauki w szkole z wymaganiami studiów wyższych i przyszłego rynku pracy.
– Oprócz lepszego przygotowania uczniów do studiów chcemy, aby łatwiej dostrzegali związek między szkołą średnią, szkolnictwem wyższym a życiem zawodowym, którego staną się częścią – mówi Morten Rosenkvist, dyrektor Utdanningsdirektoratet.
Wśród proponowanych profili znalazły się:
- nauki przyrodnicze, technologia i przedmioty ścisłe;
- biznes, zarządzanie i ekonomia;
- nauki społeczne i historia;
- zdrowie, aktywność fizyczna i sport;
- komunikacja, języki i media;
- przedmioty artystyczne.
Nowe profile mają umożliwić uczniom wcześniejsze ukierunkowanie nauki zgodnie z własnymi zainteresowaniami. Zamiast skupiać się na powtarzaniu materiału ze szkoły podstawowej, młodzież ma otrzymać więcej możliwości rozwijania wiedzy w wybranych dziedzinach.
Przeczytaj również: Jak zmieni się dzień szkolny dla klas 1 i 2? Nadchodzą nowe rozwiązania – ruszają konsultacje
Profil zdrowotny ma zachęcić do studiów medycznych
Szczególną uwagę zwraca propozycja kierunku „Zdrowie, aktywność fizyczna i sport” (Helse, aktivitet og idrett). Ma on odpowiadać na rosnące zapotrzebowanie na osoby z wyższym wykształceniem w sektorze ochrony zdrowia i opieki.
Program mógłby obejmować między innymi psychologię, dietetykę i żywienie, anatomię oraz zagadnienia związane z planowaniem i prowadzeniem treningów oraz aktywności fizycznej.
Dzięki temu uczniowie już od pierwszej klasy szkoły średniej, czyli na poziomie Vg1, mogliby wybrać ścieżkę edukacyjną ukierunkowaną na studia związane ze zdrowiem. To ważne, ponieważ norweski system ochrony zdrowia potrzebuje wykwalifikowanych pracowników.
Nowy profil nie będzie jednak odpowiednikiem zawodowego kierunku „Zdrowie i wychowanie” (Helse- og oppvekstfag). Oba rozwiązania mają prowadzić do innych kwalifikacji i pełnić odmienne funkcje w systemie edukacji.
Norwegii może zabraknąć niemal 15 tys. pielęgniarek
Jednym z argumentów przemawiających za nowym profilem są prognozy dotyczące przyszłego zapotrzebowania na personel medyczny.
Według obliczeń przywołanych przez Utdanningsdirektoratet na podstawie planu dotyczącego personelu medycznego Norwegia może potrzebować do 2040 roku niemal 15 tys. dodatkowych pielęgniarek w stosunku do dostępnych zasobów kadrowych.
– W Norwegii brakuje personelu medycznego. Profil łączący zdrowie i sport może zmotywować większą liczbę uczniów do podjęcia studiów związanych ze zdrowiem, aby w przyszłości zostali między innymi pielęgniarzami, fizjoterapeutami lub lekarzami – podkreśla Morten Rosenkvist.
Wcześniejsze ukierunkowanie nauki ma pomóc młodzieży poznać specyfikę tych dziedzin i świadomie zdecydować o dalszej edukacji. Nie oznacza to jednak, że sam wybór nowego profilu zagwarantuje przyjęcie na studia medyczne lub zapewni kwalifikacje do wykonywania konkretnego zawodu.
Większa motywacja uczniów i mniej powtarzania materiału
Propozycje zmian powstały na podstawie badań oraz konsultacji z przedstawicielami sektora edukacji. Utdanningsdirektoratet prowadził również rozmowy z uczniami, nauczycielami i dyrektorami szkół ze wszystkich norweskich okręgów.
Z zebranych opinii wynika, że pierwszy rok szkoły średniej bywa dla młodzieży mało motywujący. Uczniowie i nauczyciele wskazują na powtarzanie dużej części materiału ze szkoły podstawowej, niewielką liczbę nowych przedmiotów, ograniczony wybór oraz zbyt mało możliwości pogłębiania wiedzy w interesujących dziedzinach.
Podobne problemy zostały wcześniej opisane przez komisję Liedutvalget oraz w dokumencie parlamentarnym dotyczącym reformy ukończenia edukacji, znanym jako Fullføringsreformen.
Zdaniem Utdanningsdirektoratet wprowadzenie większej liczby ścieżek przygotowujących do studiów może zwiększyć zaangażowanie uczniów. Jeśli młodzież już od pierwszego roku będzie mogła rozwijać zainteresowania w wybranym obszarze, łatwiej będzie jej dostrzec sens nauki i zaplanować dalszą edukację.
Wspólne przedmioty dla wszystkich uczniów
Reforma nie ogranicza się do nowych profili. Utdanningsdirektoratet proponuje również wprowadzenie przedmiotów lub wspólnych treści programowych obowiązujących wszystkich uczniów szkół średnich – zarówno na kierunkach zawodowych, jak i przygotowujących do studiów.
Ich celem ma być wyposażenie młodzieży w wiedzę potrzebną do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Wśród rozważanych zagadnień wymieniono:
- demokrację;
- norweski model społeczny;
- zdrowie publiczne;
- finanse osobiste;
- prawo międzynarodowe;
- zrównoważony rozwój;
- technologię;
- równość płci;
- dziedzictwo kulturowe.
Takie podejście ma sprawić, że niezależnie od wybranej ścieżki kształcenia uczniowie zdobędą podstawową wiedzę o społeczeństwie, gospodarce i wyzwaniach współczesnego świata.
Języki obce mogą stać się przedmiotem do wyboru
Wprowadzenie nowych profili oraz wspólnych treści programowych wymaga zmian w organizacji nauczania. Liczba godzin lekcyjnych jest ograniczona, dlatego konieczne będzie ustalenie priorytetów.
Jedną z rozważanych propozycji jest uczynienie języków obcych przedmiotem fakultatywnym, czyli takim, którego nauka nie byłaby obowiązkowa dla wszystkich uczniów w obecnym zakresie.
To jeden z elementów wymagających dalszej dyskusji. Z jednej strony większa elastyczność programu może pozwolić młodzieży głębiej poznawać wybrane dziedziny. Z drugiej strony ograniczenie obowiązkowej nauki języków obcych może mieć znaczenie dla uczniów planujących studia lub karierę zawodową w międzynarodowym środowisku.
– Liczba godzin jest ograniczona, dlatego musimy zdecydować, które treści powinny mieć pierwszeństwo, aby lepiej przygotować uczniów do studiów. Obecnie chcemy poznać opinie na temat naszych propozycji i priorytetów – wyjaśnia Rosenkvist.
Konsultacje potrwają do 1 listopada
Na obecnym etapie przedstawione rozwiązania są propozycjami, a nie ostatecznie przyjętymi zmianami. Utdanningsdirektoratet zbiera opinie zainteresowanych stron w ramach konsultacji, które potrwają do 1 listopada 2026 roku.
Szczegóły konsultacji można znaleźć na stronie oficjalnego portalu konsultacyjnego Utdanningsdirektoratet.
Ostateczne propozycje mają zostać skierowane do kolejnych konsultacji w 2027 roku. Dopiero dalsze decyzje pokażą, które rozwiązania zostaną przyjęte i w jakim kształcie trafią do norweskich szkół.
Co proponowana reforma oznacza dla uczniów?
Jeżeli zmiany zostaną wprowadzone, uczniowie będą mogli wcześniej wybrać profil odpowiadający ich zainteresowaniom i planom na przyszłość. Nowy kierunek zdrowotny może być szczególnie interesujący dla młodzieży rozważającej studia pielęgniarskie, fizjoterapię lub medycynę.
Dla całego systemu edukacji reforma oznacza próbę lepszego dopasowania programu do potrzeb społeczeństwa i rynku pracy. Jej powodzenie będzie jednak zależało nie tylko od nazw nowych profili, lecz także od jakości nauczania, dostępności odpowiednich przedmiotów oraz tego, czy uczniowie rzeczywiście otrzymają więcej możliwości rozwijania swoich umiejętności.
Komentarz redakcyjny: Propozycja wprowadzenia profilu zdrowotnego pokazuje, że Norwegia szuka sposobów na połączenie edukacji z przyszłymi potrzebami rynku pracy. Warto jednak pamiętać, że zwiększenie zainteresowania studiami medycznymi to dopiero pierwszy krok – równie ważne będą warunki kształcenia i możliwości zatrudnienia po ukończeniu studiów.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
Słownictwo związane z edukacją, studiami i przyszłą pracą.
1. en utdanning – wykształcenie, edukacja
🇳🇴 Hun ønsker å ta en utdanning innen helse.
🇵🇱 Ona chce zdobyć wykształcenie w dziedzinie ochrony zdrowia.
2. en sykepleier – pielęgniarz, pielęgniarka
🇳🇴 Norge trenger flere sykepleiere.
🇵🇱 Norwegia potrzebuje więcej pielęgniarek i pielęgniarzy.
3. høyere utdanning – szkolnictwo wyższe, studia wyższe
🇳🇴 Mange elever ønsker å ta høyere utdanning.
🇵🇱 Wielu uczniów chce podjąć studia wyższe.
4. å velge – wybierać, wybrać
🇳🇴 Elevene kan velge en ny studieretning.
🇵🇱 Uczniowie mogą wybrać nowy profil kształcenia.
5. et fag – przedmiot, dziedzina nauki
🇳🇴 Psykologi kan bli et viktig fag.
🇵🇱 Psychologia może stać się ważnym przedmiotem.
Źródło: Udir, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: Zakazane w szkołach w Akershus? Władze mówią o bezpieczeństwie i prywatności
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
