Ponad milion euro, pięć zatrzymanych osób i działania policji w trzech europejskich krajach – tak wygląda początek śledztwa w sprawie podejrzenia oszustwa na szkodę NATO. Norweska jednostka Økokrim bada, czy agencja NATO została obciążona zawyżonymi rachunkami za usługi świadczone na rzecz okrętów Sojuszu w norweskich portach. Sprawa obejmuje lata 2021–2025, a śledczy zapowiadają, że jej wyjaśnienie może zająć dużo czasu.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Oszustwo na szkodę NATO. Pięć osób zatrzymanych w Norwegii
Norweska jednostka do zwalczania przestępczości gospodarczej Økokrim zatrzymała pięć osób w związku ze śledztwem dotyczącym podejrzenia oszustwa na szkodę NATO. Sprawa dotyczy zawyżania faktur za usługi świadczone okrętom Sojuszu w norweskich portach. Według śledczych wartość zakwestionowanych rozliczeń przekracza milion euro.
Akcja przeprowadzona w rejonie Bergen jest częścią większej, międzynarodowej operacji policyjnej. Równolegle przeszukania odbyły się w Rumunii i Niemczech.
Pięć osób zatrzymanych w rejonie Bergen
Zatrzymane osoby są podejrzane o poważne oszustwo na szkodę NATO Support and Procurement Agency (NSPA), czyli Agencji Wsparcia i Zamówień NATO, lub o udział w tym procederze.
Według informacji przekazanych przez Økokrim mechanizm domniemanego oszustwa miał polegać na wystawianiu zawyżonych faktur za usługi realizowane na rzecz okrętów NATO zawijających do norweskich portów. Podejrzane rozliczenia obejmują okres od 2021 do 2025 roku.
Wartość faktur objętych zarzutami przekracza milion euro. Norwescy śledczy przeprowadzili również szereg przeszukań w rejonie Bergen, aby zabezpieczyć materiał dowodowy.
Na obecnym etapie postępowania mowa o podejrzeniach, które muszą zostać zweryfikowane w toku śledztwa. Samo zatrzymanie ani przedstawienie zarzutów nie przesądza o winie podejrzanych.
Økokrim ostrzega przed przestępczością finansową
Marianne Bender, pierwsza prokurator państwowa w Økokrim, zwraca uwagę na rosnące znaczenie kontroli finansowych w sektorze obronnym.
Jak podkreśla, budżety obronne zwiększają się na całym świecie, co wiąże się również z większym ryzykiem przestępczości gospodarczej. Dlatego organy ścigania uważnie obserwują ten obszar.
Bender zaznacza, że jeśli potwierdzi się, iż NATO padło ofiarą oszustwa, sprawcy muszą liczyć się ze zdecydowaną reakcją organów ścigania.
Sprawa pokazuje, że kontrola wydatków związanych z obronnością nie ogranicza się do zamówień na sprzęt wojskowy. Istotne znaczenie mają również rozliczenia za usługi logistyczne i operacyjne, w tym te realizowane w portach.
Przeszukania w Rumunii i Niemczech
Operacja nie ograniczyła się do Norwegii. W tym samym czasie rumuńska i niemiecka policja przeprowadziły przeszukania w kilku przedsiębiorstwach na terenie swoich krajów. Firmy te mają związek ze sprawą dotyczącą podejrzenia poważnego oszustwa.
Międzynarodową współpracę ułatwiła Eurojust – unijna agencja wspierająca współpracę sądową w sprawach karnych między państwami.
Według Marianne Bender zaangażowanie Eurojust pozwoliło skuteczniej skoordynować działania prowadzone jednocześnie w Bergen, Rumunii i Niemczech. Dzięki temu służby z różnych krajów mogły przeprowadzić powiązane czynności dochodzeniowe w tym samym czasie.
W sprawach obejmujących kilka państw taka koordynacja ma szczególne znaczenie. Ułatwia zabezpieczanie dowodów, wymianę informacji i sprawne prowadzenie postępowania, zwłaszcza gdy podejrzane transakcje wiążą się z działalnością wielu przedsiębiorstw.
Śledztwo obejmuje kilka lat i liczne zawinięcia statków
Økokrim podkreśla, że postępowanie znajduje się na wczesnym etapie. Ustalenie wszystkich okoliczności może zająć dużo czasu, ponieważ śledczy analizują rozliczenia z kilku lat oraz bardzo dużą liczbę zawinięć statków do portów.
Konieczne będzie zatem odtworzenie poszczególnych usług, sprawdzenie dokumentacji finansowej i ustalenie, czy faktury odpowiadały rzeczywiście wykonanym pracom.
Zakres sprawy wskazuje, że postępowanie nie dotyczy pojedynczego rachunku, lecz rozbudowanego zestawu rozliczeń. To jeden z powodów, dla których śledczy nie przewidują szybkiego zakończenia dochodzenia.
Økokrim i NATO będą wymieniać informacje
W związku ze śledztwem Økokrim nawiązał ścisłą współpracę z NATO. Norweska jednostka zawarła z NSPA porozumienie dotyczące wymiany informacji między obiema instytucjami.
Jak wyjaśnia Marianne Bender, porozumienie ma obowiązywać również w przyszłości. Oznacza to, że Økokrim i agencja NSPA będą mogły szerzej dzielić się informacjami, aby zapobiegać przestępczości gospodarczej wymierzonej w państwa członkowskie NATO oraz skuteczniej wykrywać takie przypadki.
Współpraca ma znaczenie nie tylko dla obecnego postępowania. Może również ułatwić identyfikowanie podobnych nieprawidłowości w przyszłości, szczególnie gdy podejrzane transakcje dotyczą usług realizowanych na rzecz międzynarodowych struktur.
Ważne są przejrzyste rozliczenia finansowe w sektorze obronnym
Sprawa pokazuje, jak ważne są przejrzyste rozliczenia finansowe w sektorze obronnym, w którym przepływy pieniędzy i współpraca międzynarodowa mają ogromną skalę. Na razie śledczy badają podejrzenia, a ostateczne ustalenia będą zależeć od zgromadzonych dowodów. Kluczowe będzie wyjaśnienie, czy doszło do celowego zawyżania faktur i kto ewentualnie ponosi za to odpowiedzialność.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
Słownictwo związane ze śledztwem, policją i przestępczością gospodarczą.
1. En etterforskning – śledztwo, dochodzenie
🇳🇴 Politiet har startet en etterforskning.
🇵🇱 Policja rozpoczęła śledztwo.
2. Å pågripe – zatrzymać (podejrzanego)
🇳🇴 Politiet har pågrepet fem personer.
🇵🇱 Policja zatrzymała pięć osób.
3. Et bedrageri – oszustwo
🇳🇴 Saken gjelder mistanke om bedrageri.
🇵🇱 Sprawa dotyczy podejrzenia oszustwa.
4. En faktura – faktura
🇳🇴 Selskapet sendte en faktura for tjenestene.
🇵🇱 Firma wysłała fakturę za usługi.
5. En ransaking – przeszukanie
🇳🇴 Politiet gjennomførte en ransaking.
🇵🇱 Policja przeprowadziła przeszukanie.
6. Å sikre bevis – zabezpieczyć dowody
🇳🇴 Etterforskerne arbeider for å sikre bevis.
🇵🇱 Śledczy pracują nad zabezpieczeniem dowodów.
Źródło: okokrim, Zdjęcia: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Oszustwa SMS na Statens vegvesen: Co kryje się za fałszywymi wiadomościami i jak chronić swoje dane?
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
