Osoba eksponowana politycznie (politisk eksponert person –PEP) może w Norwegii zostać objęta dodatkowymi procedurami podczas korzystania z usług bankowych i finansowych. Ministerstwo Finansów właśnie określiło, które stanowiska i funkcje publiczne oznaczają uzyskanie statusu PEP. Nowe przepisy mają ułatwić bankom i innym instytucjom identyfikację takich osób, a jednocześnie zwiększyć przejrzystość zasad dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Osoba eksponowana politycznie – Norwegia określiła nowe zasady
Norweskie Ministerstwo Finansów przyjęło nowe rozporządzenie określające stanowiska i funkcje, których pełnienie wiąże się ze statusem osoby eksponowanej politycznie, czyli PEP (politically exposed person).
Celem nowych przepisów jest przede wszystkim ułatwienie bankom i innym podmiotom objętym regulacjami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy identyfikowania osób posiadających taki status.
PEP podlegają bowiem tzw. wzmożonym środkom bezpieczeństwa finansowego. Rozwiązanie ma służyć przede wszystkim zapobieganiu praniu pieniędzy pochodzących z działań korupcyjnych.
Kto w Norwegii może otrzymać status PEP?
Ministerstwo Finansów przygotowało listę stanowisk i funkcji, których pełnienie w Norwegii oznacza status PEP.
Lista została opracowana na podstawie informacji przekazanych przez wszystkie ministerstwa oraz konsultacji społecznych przeprowadzonych w 2025 roku.
Obejmuje ona między innymi stanowiska związane z:
– rządem,
– Stortingiem, czyli norweskim parlamentem,
– partiami politycznymi,
– sądami,
– Sądem Najwyższym,
– Sądem Pracy,
– Siłami Zbrojnymi,
– administracją państwową,
– Najwyższą Izbą Kontroli,
– Norges Bank,
– wybranymi agencjami i instytucjami państwowymi,
– określonymi przedsiębiorstwami państwowymi,
– wybranymi organizacjami międzynarodowymi działającymi w Norwegii.
W przypadku części instytucji o tym, czy ich kierownictwo zostanie uznane za PEP, decydowała między innymi ocena rodzaju decyzji, jakie dana instytucja może podejmować.
Bank może przeprowadzić dodatkową kontrolę
Status PEP nie oznacza automatycznie, że dana osoba zrobiła coś niewłaściwego. Jest to przede wszystkim mechanizm prewencyjny związany z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy.
Banki i inne podmioty zobowiązane do stosowania przepisów AML muszą jednak zastosować wobec PEP wzmożone środki kontroli klienta.
Może to oznaczać między innymi konieczność uzyskania zgody przełożonego przed rozpoczęciem lub utworzeniem relacji z klientem oraz podjęcie odpowiednich działań w celu ustalenia źródła majątku i środków finansowych.
Dodatkowo wymagane jest prowadzenie wzmożonego, bieżącego monitorowania relacji z klientem, jeżeli klientem lub rzeczywistym beneficjentem jest osoba posiadająca status PEP.
Przepisy dotyczą także rodziny i bliskich współpracowników
Norweskie przepisy uwzględniają nie tylko samą osobę posiadającą status PEP.
Regulacje dotyczą również bliskich członków rodziny oraz znanych współpracowników osób eksponowanych politycznie.
Podmioty zobowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy muszą więc odpowiednio identyfikować osoby objęte regulacjami.
Do takich podmiotów należą między innymi banki, inni dostawcy usług finansowych, a także wybrane grupy podmiotów świadczących usługi niefinansowe, w tym adwokaci i pośrednicy w obrocie nieruchomościami.
Norwegia będzie mogła korzystać z list innych państw EOG
Nowe rozporządzenie przewiduje również rozwiązanie dotyczące innych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Podmioty zobowiązane do stosowania norweskich przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy będą mogły opierać się na analogicznych listach stanowisk i funkcji PEP przygotowanych przez inne państwa EOG.
Ma to zwiększyć przewidywalność i ułatwić prawidłową identyfikację osób posiadających status PEP również w sytuacjach międzynarodowych.
Nowa lista zacznie obowiązywać najpóźniej od 1 stycznia 2027 roku
Rozporządzenie weszło w życie natychmiast. Sama lista PEP ma być jednak podstawą stosowania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy najpóźniej od 1 stycznia 2027 roku.
Istotna jest również zasada dotycząca osób, które wcześniej posiadały status PEP, ale zgodnie z nowymi zasadami nie powinny już być za takie uznawane.
W takich przypadkach osoba może zostać uznana za nieposiadającą już statusu PEP od razu, bez konieczności dalszego traktowania jej jako osoby eksponowanej politycznie.
Co z tymczasowym pełnieniem stanowiska?
W trakcie konsultacji społecznych pojawiło się również pytanie dotyczące osób, które czasowo pełnią określone funkcje.
W ostatecznej wersji przepisów wyjaśniono tę kwestię. Konstytuowanie, zastępstwo lub podobne czasowe pełnienie funkcji powoduje uzyskanie statusu PEP, jeżeli przewidziany okres wynosi co najmniej 12 miesięcy.
Rozwiązanie ma sprawić, że przepisy będą stosowane w sposób bardziej jednoznaczny.
Ministerstwo doprecyzowało także, które przedsiębiorstwa mogą być traktowane jako „przedsiębiorstwa państwowe”. W tym przypadku lista została ograniczona do sześciu konkretnie wskazanych przedsiębiorstw.
Status PEP nie oznacza zakazu korzystania z usług bankowych
Ministerstwo Finansów podkreśla, że przepisy dotyczące PEP mają charakter prewencyjny i nie powinny prowadzić do stygmatyzowania osób pełniących funkcje publiczne.
Samo uznanie danej osoby za PEP nie jest podstawą do automatycznej odmowy nawiązania relacji z klientem.
Odmowa zawarcia relacji z klientem wyłącznie z powodu identyfikacji tej osoby jako PEP byłaby sprzeczna z obowiązującymi zasadami. Punktem wyjścia przepisów jest ustalenie, czy istnieje zwiększone ryzyko, a następnie odpowiednie zarządzanie tym ryzykiem.
Jak długo obowiązują dodatkowe procedury?
Wzmożone działania wobec osoby posiadającej status PEP stosuje się przez okres, w którym osoba ta pełni stanowisko lub funkcję powodującą uzyskanie statusu PEP.
Nie kończą się one jednak automatycznie w dniu odejścia z funkcji.
Wzmocnione środki powinny być stosowane przez co najmniej rok po zakończeniu pełnienia stanowiska lub funkcji.
Podmioty zobowiązane do stosowania przepisów powinny jednocześnie stosować podejście oparte na analizie ryzyka.
Lista może zostać ponownie zmieniona
Nowa lista jest efektem konsultacji społecznych przeprowadzonych od września do listopada 2025 roku. Po konsultacjach wprowadzono kilka zmian, których celem było lepsze dopasowanie przepisów do rzeczywistych sytuacji.
To jednak prawdopodobnie nie będzie ostatnia aktualizacja zasad.
Nowe unijne przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy mają zacząć obowiązywać w Unii Europejskiej od lipca 2027 roku. Zmienią one między innymi definicję osoby eksponowanej politycznie. W związku z tym norweska lista PEP będzie wymagała ponownej analizy.
PEP nie powinien oznaczać problemów z dostępem do usług bankowych
Nowe przepisy przede wszystkim porządkują zasady identyfikowania osób zajmujących najważniejsze stanowiska publiczne. Dla zwykłego klienta banku status PEP nie powinien oznaczać automatycznych problemów z dostępem do usług, ale może wiązać się z dodatkowymi pytaniami dotyczącymi źródła majątku lub pieniędzy.
Warto też zwrócić uwagę na datę 1 stycznia 2027 roku, ponieważ właśnie wtedy lista ma najpóźniej stać się podstawą stosowania norweskich zasad w praktyce.
🇳🇴 Mini lekcja norweskiego – ważne słowa z artykułu
1. en stilling – stanowisko, posada, funkcja
🇳🇴 Hun har en viktig stilling i staten.
🇵🇱 Ona zajmuje ważne stanowisko w administracji państwowej.
2. en funksjon – funkcja, rola
🇳🇴 Funksjonen kan gi personen PEP-status.
🇵🇱 Pełnienie tej funkcji może nadać osobie status PEP.
3. å identifisere – identyfikować, rozpoznawać
🇳🇴 Banken må identifisere kunden.
🇵🇱 Bank musi zidentyfikować klienta.
4. å forebygge – zapobiegać
🇳🇴 Reglene skal forebygge hvitvasking av penger.
🇵🇱 Przepisy mają zapobiegać praniu pieniędzy.
5. et regelverk – zbiór przepisów, regulacje
🇳🇴 Banken må følge regelverket.
🇵🇱 Bank musi przestrzegać przepisów.
Źródło: regjeringen, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Stopa procentowa w Norwegii wzrosła do 4,50 proc. Co dalej? 5 ważnych informacji po decyzji
Założyciel i redaktor naczelny Radia Wataha oraz portalu Wataha.no. Od blisko 20 lat mieszka w Norwegii, gdzie aktywnie działa na rzecz Polonii, łącząc ludzi, instytucje i rzetelne informacje w jednym miejscu.
Steve Joobs (Łukasz Pawłowicz) – Twórca medium, które od 2017 roku bez wsparcia dotacji informuje, pomaga i integruje Polaków w Norwegii – od spraw urzędowych i prawa pracy, po życie codzienne i wydarzenia społeczne.
Znany z bezpośredniego stylu i podejścia „bez ściemy” – stawia na konkret, wiarygodne źródła i realną pomoc. Radio Wataha i Wataha.no to dla niego nie projekt, tylko misja i odpowiedzialność wobec ludzi.
Na co dzień rozwija radio, prowadzi audycje i wywiady oraz tworzy treści, które mają sens i wartość dla Polaków mieszkających za granicą.
