Wojna może zniszczyć pola uprawne, magazyny i infrastrukturę, ale utrata nasion oznaczałaby zagrożenie dla przyszłości całego rolnictwa. Dlatego Globalny Bank Nasion na Svalbardzie ponownie przyjął ukraińskie zasoby genetyczne – po raz pierwszy od początku rosyjskiej inwazji na pełną skalę w 2022 roku. Ukraina zdeponowała 773 próbki nasion ważnych roślin uprawnych, dołączając do międzynarodowej inicjatywy, której celem jest zabezpieczenie różnorodności biologicznej i światowego bezpieczeństwa żywnościowego.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Globalny Bank Nasion na Svalbardzie przyjął ukraińskie zasoby. Pierwszy depozyt od początku wojny
Ukraina zdeponowała 773 próbki nasion w Globalnym Banku Nasion na Svalbardzie. To pierwsza taka dostawa z tego kraju od 2012 roku. W najnowszej operacji uczestniczyło łącznie 21 banków genów z całego świata, które przekazały ponad 16 tys. próbek. Celem jest ochrona różnorodności genetycznej roślin uprawnych i zabezpieczenie przyszłych zasobów żywności.
Ukraina ponownie zabezpiecza nasiona na Svalbardzie
W tym tygodniu otwarto drzwi Globalnego Banku Nasion na Svalbardzie po raz ostatni w tym roku. Podczas najnowszej operacji magazynowania Ukraina przekazała 773 próbki nasion, obejmujące różne odmiany słonecznika, zbóż, gryki oraz roślin pastewnych.
To pierwsza ukraińska dostawa do tego obiektu od 2012 roku. Jej znaczenie wykracza poza samą liczbę zabezpieczonych próbek. Ukraina jest jednym z ważnych krajów rolniczych Europy, często określanym mianem „spichlerza Europy”. Zachowanie jej zasobów genetycznych ma znaczenie zarówno dla krajowego rolnictwa, jak i dla przyszłej produkcji żywności na świecie.
Przeczytaj również: Sztuczna inteligencja w Norwegii już niemal w każdym domu. Jak szybko zmienia codzienne życie?
Wojna zagroziła ukraińskiemu bankowi genów
Według Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) ukraińska kolekcja genetyczna obejmuje ponad 150 tys. próbek nasion. To ogromny zbiór różnorodnych zasobów roślinnych, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla hodowli nowych odmian i dostosowywania upraw do zmieniających się warunków.
Po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku krajowy bank genów w Charkowie znalazł się w krytycznej sytuacji. Bombardowania uszkodziły budynki oraz infrastrukturę, zagrażając bezpieczeństwu przechowywanych zasobów.
W odpowiedzi na zagrożenie rozpoczęto działania ratunkowe. Wiosną 2022 roku NordGen, we współpracy z FAO i organizacją Crop Trust oraz przy wsparciu finansowym Novo Nordisk Foundation, uczestniczył w pilnych pracach mających pomóc ukraińskiemu bankowi genów. Na późniejszym etapie kolekcję przeniesiono również do lokalizacji w zachodniej Ukrainie, z dala od linii frontu.
Zabezpieczenie części zbiorów na Svalbardzie stanowi kolejny element ochrony zasobów, których odtworzenie po ewentualnej utracie mogłoby być niezwykle trudne.
Ponad 16 tys. próbek nasion z czterech kontynentów
Ukraina nie była jedynym krajem uczestniczącym w ostatniej tegorocznej operacji. Łącznie 21 banków genów przekazało do Globalnego Banku Nasion ponad 16 tys. próbek.
Wśród zdeponowanych zasobów znalazły się nasiona pochodzące z Azji, Ameryki Południowej, Europy i Afryki. Międzynarodowa współpraca pokazuje, że ochrona różnorodności roślin uprawnych jest wspólnym zadaniem wielu państw i instytucji.
Każda próbka może zawierać unikalne cechy genetyczne, istotne dla przyszłych pokoleń. Różnorodność ta ma znaczenie między innymi przy opracowywaniu odmian odporniejszych na choroby, susze czy inne skutki zmian klimatycznych.
Globalny Bank Nasion na Svalbardzie – zabezpieczenie przyszłości żywności
Globalny Bank Nasion na Svalbardzie pełni funkcję bezpiecznego magazynu, w którym banki genów z całego świata mogą bezpłatnie przechowywać zapasowe kopie swoich kolekcji. Nie zastępuje on krajowych instytucji, lecz stanowi dodatkową ochronę na wypadek konfliktów zbrojnych, katastrof naturalnych, awarii technicznych lub innych sytuacji zagrażających przechowywanym zasobom.
Obiekt przechowuje obecnie ponad 1,4 mln próbek nasion pochodzących z ponad 130 banków genów. Dzięki temu jest największym na świecie bezpiecznym magazynem różnorodności genetycznej roślin uprawnych wykorzystywanych do produkcji żywności.
Znaczenie tego miejsca jest szczególnie widoczne w sytuacjach kryzysowych. Utrata lokalnej kolekcji może oznaczać bezpowrotne zniknięcie odmian roślin, które przez dziesięciolecia lub stulecia były przystosowywane do określonych warunków klimatycznych i glebowych. Przechowywanie kopii w odległym, zabezpieczonym miejscu zmniejsza ryzyko takiej straty.
Norwegia finansuje i koordynuje działanie banku nasion
Globalny Bank Nasion na Svalbardzie został utworzony i jest finansowany przez państwo norweskie. Za jego funkcjonowanie odpowiadają we współpracy norweskie Ministerstwo Rolnictwa i Żywności, NordGen oraz organizacja Global Crop Diversity Trust, znana także jako Crop Trust.
Działalność obiektu wspiera również specjalna międzynarodowa rada doradcza powołana do nadzorowania jego funkcjonowania.
Norweski minister rolnictwa i żywności Nils Kristen Sandtrøen podkreślił, że idea powstania banku polegała na stworzeniu bezpiecznej ochrony dla różnorodności roślin uprawnych na świecie oraz wspólnego zasobu służącego całej ludzkości.
Jak zaznaczył minister, współpraca państw i instytucji w ochronie zasobów genetycznych jest dziś szczególnie ważna, ponieważ przyszłe pokolenia będą zależne od nich w zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego i odporności systemów rolniczych na kryzysy.
Dlaczego przechowywanie nasion ma znaczenie dla każdego z nas?
Choć Globalny Bank Nasion znajduje się daleko od głównych ośrodków europejskich, jego działalność dotyczy problemu, który ma bezpośredni wpływ na codzienne życie ludzi. Stabilna produkcja żywności zależy nie tylko od dostępności pól, maszyn i nawozów, lecz także od zachowania odpowiednio zróżnicowanego materiału genetycznego roślin.
Zmiany klimatyczne, nowe choroby upraw, konflikty zbrojne i katastrofy naturalne mogą zagrozić produkcji rolnej. Dostęp do różnorodnych zasobów genetycznych pozwala hodowcom rozwijać odmiany lepiej przystosowane do nowych warunków.
Przypadek Ukrainy pokazuje, że ochrona nasion nie jest wyłącznie kwestią naukową. To również element bezpieczeństwa państwa i długoterminowego planowania odbudowy rolnictwa po wojnie.
Bezpieczeństwo żywnościowe zaczyna się znacznie wcześniej niż na sklepowych półkach
Ukraiński depozyt na Svalbardzie przypomina, że bezpieczeństwo żywnościowe zaczyna się znacznie wcześniej niż na sklepowych półkach. Ochrona nasion może nie przynosić natychmiastowych efektów, ale w sytuacji kryzysowej decyduje o tym, czy przyszłe pokolenia będą miały dostęp do różnorodnych i odpornych odmian roślin. Norweski bank nasion pokazuje, jak międzynarodowa współpraca może chronić zasoby ważne dla całej ludzkości.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Temat: nasiona, rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe
1. et frø – nasiono
🇳🇴 Bonden planter frø om våren.
🇵🇱 Rolnik sadzi nasiona wiosną.
2. en frøbank – bank nasion
🇳🇴 Frøbanken lagrer viktige frø for framtiden.
🇵🇱 Bank nasion przechowuje ważne nasiona na przyszłość.
3. å bevare – zachowywać, chronić
🇳🇴 Vi må bevare plantenes genetiske mangfold.
🇵🇱 Musimy chronić różnorodność genetyczną roślin.
4. et jordbruk – rolnictwo
🇳🇴 Jordbruket er viktig for landets økonomi.
🇵🇱 Rolnictwo jest ważne dla gospodarki kraju.
6. matsikkerhet – bezpieczeństwo żywnościowe
🇳🇴 Frøbanker bidrar til global matsikkerhet.
🇵🇱 Banki nasion przyczyniają się do globalnego bezpieczeństwa żywnościowego.
Źródło: regjeringen, Zdjęcie: NordGen/Delegacja ukraińska wraz z przedstawicielami partnerów Globalnego Banku Nasion
Przeczytaj również: Sztuczna inteligencja w Norwegii już niemal w każdym domu. Jak szybko zmienia codzienne życie?
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
