Inflacja w Norwegii ponownie daje się odczuć konsumentom, a rekordowy miesięczny wzrost cen paliw i utrzymujące się wysokie ceny produktów przemysłowych pokazują, że presja cenowa nie znika. We wrześniu ceny przemysłowe były o 9,2 proc. wyższe niż rok wcześniej, a ceny paliw wzrosły w ciągu miesiąca aż o 27,7 proc. Dane norweskiego urzędu statystycznego SSB pokazują jednak bardziej złożony obraz sytuacji: niektóre kategorie produktów tanieją, ale żywność, napoje bezalkoholowe i część surowców nadal wpływają na wzrost kosztów życia. Sprawdzamy, co dokładnie podrożało, co hamowało inflację i jakie znaczenie mają te zmiany dla gospodarstw domowych.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Inflacja w Norwegii: ceny przemysłowe wzrosły o 9,2 proc.
Ceny towarów produkowanych przez norweski przemysł wzrosły we wrześniu o 9,2 proc. w porównaniu z tym samym miesiącem ubiegłego roku. Jak wynika z danych norweskiego urzędu statystycznego SSB, w pierwszych trzech miesiącach roku roczna dynamika cen przemysłowych nie przekraczała 2 proc., jednak w kwietniu gwałtownie przyspieszyła do 7,3 proc. Od tego czasu utrzymuje się na poziomie od 6 do 9 proc. We wrześniu ceny produktów sprzedawanych na rynku krajowym wzrosły o 1,2 proc. w porównaniu z sierpniem, natomiast na rynkach zagranicznych zwiększyły się o 0,7 proc. Oznacza to, że presja cenowa w norweskim przemyśle pozostaje silna, mimo wcześniejszego wyhamowania wzrostu w czerwcu i lipcu.
Ceny paliw i produktów naftowych mocno wpływają na inflację
Jednym z najważniejszych czynników stojących za wzrostem cen są produkty naftowe, w tym benzyna i olej napędowy. We wrześniu ceny produktów rafinacji ropy naftowej i wyrobów węglowych wzrosły o 4 proc. w porównaniu z sierpniem. Miesiąc wcześniej wzrost wyniósł aż 13,5 proc., a we wrześniu ceny tej grupy produktów były o 47 proc. wyższe niż rok wcześniej. Jednocześnie zakończenie obowiązywania tymczasowych obniżek podatków paliwowych 1 września, połączone ze wzrostem cen benzyny i diesla jeszcze przed doliczeniem podatków, doprowadziło do bezprecedensowej miesięcznej podwyżki cen paliw na poziomie 27,7 proc. To właśnie ten skok znacząco podbił inflację konsumencką. Wskaźnik cen konsumpcyjnych (KPI) wzrósł we wrześniu o 0,5 proc. w porównaniu z sierpniem i był o 3,4 proc. wyższy niż rok wcześniej.
Żywność i metale również drożeją
Wzrost cen utrzymuje się także w branżach bezpośrednio związanych z produkcją żywności i materiałów przemysłowych. We wrześniu ceny w norweskim przemyśle spożywczym były o 8,9 proc. wyższe niż przed rokiem, a ceny owoców morza i innych produktów z tej kategorii wzrosły w ujęciu rocznym o prawie 11 proc. Jeszcze silniejszą dynamikę odnotowano w przemyśle metalowym, gdzie ceny były o 17 proc. wyższe niż we wrześniu ubiegłego roku. Na ogólny wzrost cen przemysłowych wpłynęły również drożejące surowce chemiczne i wyroby metalowe. Warto podkreślić, że ceny produktów przemysłowych nie są tym samym co ceny płacone bezpośrednio przez konsumentów w sklepach. Mogą jednak wskazywać na utrzymującą się presję kosztową, która w zależności od sytuacji rynkowej może z czasem przełożyć się na ceny detaliczne.
Co hamowało wzrost inflacji w Norwegii?
Nie wszystkie zmiany cen działały w kierunku zwiększenia inflacji. Wzrost jej rocznej dynamiki był częściowo ograniczany przez ceny energii elektrycznej. We wrześniu ceny prądu wraz z opłatami za sieć energetyczną wzrosły o 0,1 proc. w porównaniu z sierpniem, ale ich wpływ na roczną dynamikę inflacji był hamujący, ponieważ rok wcześniej w tym samym okresie wzrosły o 3,4 proc. Znaczenie ma również umowa Norgespris, czyli system stałej ceny energii, który stopniowo obejmuje kolejne gospodarstwa domowe i może ograniczać wpływ zmian cen rynkowych na rachunki. Dodatkowo ceny mebli, artykułów gospodarstwa domowego i utrzymania wyposażenia mieszkań spadły we wrześniu o 2,3 proc. w porównaniu z sierpniem. Tańszy był również transport pasażerski promami, którego ceny obniżyły się w ciągu miesiąca o 11 proc.
Żywność i napoje bezalkoholowe nadal obciążają budżety
Choć we wrześniu ceny żywności spadły o 0,7 proc. w porównaniu z sierpniem, ich roczny wzrost osiągnął 2,2 proc. Przyczyną jest to, że w analogicznym okresie poprzedniego roku obniżki były większe. Sezonowe spadki cen objęły między innymi brokuły, kalafiory i inne warzywa kapustne, których ceny zmniejszyły się w ciągu miesiąca aż o 30,4 proc. Tańsze było również mięso jagnięce i kozie, którego ceny spadły o 3,9 proc. Z kolei melony podrożały o 16,6 proc., a ceny napojów bezalkoholowych wzrosły o 4 proc. Szczególnie mocno zmieniły się ceny kawy, która we wrześniu podrożała o 14,1 proc. po podobnym spadku w sierpniu. Według SSB mogło to oznaczać, że wcześniejsza obniżka wynikała w dużej mierze z czasowych promocji, a nie z trwałej zmiany poziomu cen.
Inflacja bazowa pozostaje stabilna
Po wyłączeniu energii i zmian podatkowych inflacja bazowa, mierzona wskaźnikiem KPI-JAE, wyniosła we wrześniu 3 proc. w skali roku, tyle samo co w sierpniu. Oznacza to, że pomimo gwałtownego wzrostu cen paliw ogólna dynamika cen poza kategorią energii pozostaje stabilna. Wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych działał jednak w kierunku podtrzymania presji inflacyjnej, podczas gdy tańsze meble, wyposażenie mieszkań i transport promowy ograniczały jej skalę. Dla konsumentów oznacza to, że sytuacja nie jest jednolita: część wydatków może być niższa niż miesiąc wcześniej, ale paliwa, żywność i inne podstawowe produkty nadal stanowią istotne obciążenie dla domowych budżetów.
Co dane o inflacji oznaczają dla mieszkańców Norwegii?
Wrześniowe dane SSB pokazują, że presja cenowa w Norwegii nie zniknęła, a szczególnie wyraźnie widać ją na rynku paliw i w cenach produktów przemysłowych. Wysokie ceny surowców, żywności i metali mogą wpływać na koszty przedsiębiorstw, a w konsekwencji również na ceny płacone przez konsumentów. Jednocześnie stabilna inflacja bazowa wskazuje, że wzrost cen nie przyspiesza obecnie jednakowo we wszystkich sektorach gospodarki. Dla gospodarstw domowych kluczowe pozostaje to, czy kolejne miesiące przyniosą uspokojenie cen energii i paliw oraz czy wzrost kosztów życia będzie nadal wyprzedzał wzrost dochodów.
Stabilizacja inflacji bazowej nie oznacza końca problemów
Wrześniowe dane pokazują, że sama stabilizacja inflacji bazowej nie oznacza końca problemów z kosztami życia w Norwegii. Rekordowy miesięczny wzrost cen paliw oraz utrzymujące się wysokie ceny produktów przemysłowych przypominają, jak szybko sytuacja na rynku energii i surowców może wpływać na portfele konsumentów. W najbliższym czasie warto obserwować przede wszystkim ceny paliw, żywności i energii elektrycznej, ponieważ to one mogą w dużej mierze decydować o odczuwalnych kosztach codziennego życia.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. En prisvekst – wzrost cen
🇳🇴 Prisveksten var høy i september.
🇵🇱 Wzrost cen był wysoki we wrześniu.
2. En inflasjon – inflacja
🇳🇴 Inflasjonen påvirker husholdningenes økonomi.
🇵🇱 Inflacja wpływa na sytuację finansową gospodarstw domowych.
3. Å øke – wzrastać, zwiększać się
🇳🇴 Prisene på drivstoff økte kraftig.
🇵🇱 Ceny paliw gwałtownie wzrosły.
4. En husholdning – gospodarstwo domowe
🇳🇴 Mange husholdninger bruker mer penger på mat.
🇵🇱 Wiele gospodarstw domowych wydaje więcej pieniędzy na żywność.
5. Å dempe – hamować, ograniczać, łagodzić
🇳🇴 Lavere strømpriser bidro til å dempe inflasjonen.
🇵🇱 Niższe ceny prądu przyczyniły się do ograniczenia inflacji.
6. En utgift – wydatek, koszt
🇳🇴 Drivstoff er en viktig utgift for mange familier.
🇵🇱 Paliwo jest istotnym wydatkiem dla wielu rodzin.
Źródło: SSB, Zdjęcia: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Droższe kredyty i mniej nowych mieszkań. Tak wysokie stopy zmieniają norweski rynek nieruchomości
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
