Pranie pieniędzy stało się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla norweskiego społeczeństwa. Nowy raport Økokrim pokazuje, że zyski z przestępstw są wykorzystywane do finansowania kolejnych działań przestępczych, co osłabia zaufanie do państwa i jego instytucji.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Pranie pieniędzy podkopuje fundamenty norweskiego społeczeństwa
Pranie pieniędzy nie jest już jedynie sposobem na ukrycie nielegalnych zysków. Według najnowszej Krajowej Oceny Ryzyka Prania Pieniędzy (NRA 2026), przygotowanej przez Økokrim, stanowi ono jedno z największych zagrożeń dla bezpieczeństwa i stabilności Norwegii. Autorzy raportu podkreślają, że pieniądze pochodzące z przestępczości gospodarczej są ponownie inwestowane w kolejne poważne przestępstwa, tworząc błędne koło przestępczości.
Międzynarodowe analizy wskazują, że pranie pieniędzy należy obecnie do najgroźniejszych zagrożeń kryminalnych na świecie. Zjawisko ma coraz częściej charakter transgraniczny, jest bardziej skomplikowane i coraz lepiej zorganizowane.
Jak podkreśla dyrektor departamentu Økokrim Gunnar Holm Ringen, pranie pieniędzy dotyczy praktycznie każdego rodzaju przestępczości i umożliwia dalsze finansowanie działalności grup przestępczych.
Firmy i ukryci właściciele coraz częściej wykorzystywani przez przestępców
Raport wskazuje, że ryzyko prania pieniędzy wzrosło w wielu branżach objętych obowiązkiem raportowania. Dotyczy to między innymi instytucji finansowych, firm oferujących finansowanie, dostawców pieniądza elektronicznego, norweskich operatorów kryptowalut, sektora ubezpieczeniowego oraz pośredników w obrocie nieruchomościami.
Rosnące ryzyko w wielu sektorach gospodarki
Szczególnym problemem pozostaje wykorzystywanie struktur przedsiębiorstw. Zarówno jednoosobowe działalności gospodarcze, spółki akcyjne, jak i rozbudowane międzynarodowe struktury korporacyjne mogą służyć do prania pieniędzy, ukrywania rzeczywistych właścicieli czy prowadzenia fikcyjnej działalności gospodarczej.
Przestępcy wykorzystują także tzw. „słupy”, podstawione osoby, fałszywe dokumenty, manipulacje rejestrami, fikcyjne faktury oraz kradzieże tożsamości. Firmy bywają również narzędziem do wyłudzania środków publicznych, przestępstw podatkowych, przestępstw przeciwko środowisku czy prania pieniędzy poprzez handel i zakup nieruchomości.
Straty są większe, ale każdy widzi tylko własny problem
Zdaniem autorów raportu największym wyzwaniem jest fakt, że poszczególne sektory analizują jedynie własne straty. Tymczasem skutki przestępczości ekonomicznej rozprzestrzeniają się na całe społeczeństwo.
Gunnar Holm Ringen zwraca uwagę, że profesjonalizacja przestępczości gospodarczej sprawia, iż wykorzystywane są słabe punkty wielu branż jednocześnie. Straty ponoszą zarówno osoby prywatne, przedsiębiorstwa, jak i instytucje publiczne, jednak najgroźniejsze jest to, że zdobyte w ten sposób pieniądze finansują kolejne przestępstwa i stopniowo osłabiają zaufanie obywateli do państwa.
Powstanie nowe centrum walki z przestępczością ekonomiczną
Norweski rząd zdecydował w ubiegłym tygodniu o utworzeniu krajowego międzyinstytucjonalnego centrum walki z przestępczością ekonomiczną – Økrimsenteret.
Nowa jednostka ma umożliwić wspólną analizę zagrożeń przez różne instytucje oraz skuteczniejsze kierowanie działań przeciwko największym zagrożeniom. Według Økokrim współpraca pomiędzy sektorami ma zwiększyć skuteczność walki z przestępczością gospodarczą i ograniczyć wykorzystywanie istniejących luk przez zorganizowane grupy przestępcze.
NRA 2026 jest szóstą krajową oceną ryzyka prania pieniędzy w Norwegii. Poprzednia edycja raportu została opublikowana w 2022 roku. Dokument powstał na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Dyrekcji Policji, przy współpracy policji, prokuratury, organów kontrolnych, instytucji nadzorczych i przedstawicieli sektora prywatnego.
Nie jest wyłącznie problemem banków
Raport Økokrim pokazuje, że przestępczość ekonomiczna nie jest problemem wyłącznie banków czy dużych firm. Jej skutki odczuwają wszyscy obywatele, ponieważ pieniądze pochodzące z oszustw i wyłudzeń napędzają kolejne przestępstwa oraz osłabiają zaufanie do państwa.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. hvitvasking – pranie pieniędzy
🇳🇴 Politiet bekjemper hvitvasking hver dag.
🇵🇱 Policja każdego dnia zwalcza pranie pieniędzy.
2. tillit – zaufanie
🇳🇴 Tillit er viktig i samfunnet.
🇵🇱 Zaufanie jest ważne w społeczeństwie.
3. virksomhet – przedsiębiorstwo, działalność
🇳🇴 Virksomheten følger alle reglene.
🇵🇱 Przedsiębiorstwo przestrzega wszystkich przepisów.
4. eiendom – nieruchomość
🇳🇴 Han kjøpte en ny eiendom i Oslo.
🇵🇱 Kupił nową nieruchomość w Oslo.
5. kriminalitet – przestępczość
🇳🇴 Kriminalitet skaper utrygghet.
🇵🇱 Przestępczość powoduje poczucie zagrożenia.
Źródło: Økokrim, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Norweski paszport? Nowe zasady – nawet siedem lat oczekiwania
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
