Planujesz wakacje i nie wiesz, czy szef może zmienić twoje plany? Nie wszyscy wiedzą, kto ma decydujący głos w sprawie terminu urlopu. Norweskie przepisy dają pracownikom szereg praw, ale w wielu sytuacjach ostateczna decyzja należy do pracodawcy. W artylule najważniejsze zasady obowiązujące w Norwegii i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Wraz z rozpoczęciem sezonu wakacyjnego wielu pracowników zastanawia się, czy mogą samodzielnie wybrać termin urlopu. Z informacji dotyczących norweskiego prawa urlopowego wynika, że choć pracownicy mają możliwość zgłaszania swoich preferencji, ostateczne słowo często należy do pracodawcy.
Pracodawca może zdecydować o terminie urlopu
W większości firm kwestie urlopowe rozwiązywane są poprzez zgłaszanie przez pracowników preferowanych terminów wypoczynku. Następnie pracodawca stara się pogodzić oczekiwania załogi z potrzebami przedsiębiorstwa.
Jeżeli jednak nie da się spełnić wszystkich życzeń pracowników, pracodawca ma prawo samodzielnie ustalić termin urlopu. Jednocześnie pracownik może domagać się, aby co najmniej trzy tygodnie urlopu przypadły na główny okres wakacyjny, czyli od 1 czerwca do 30 września. Pozostały urlop może zostać wykorzystany jednorazowo, bez dzielenia na części.
Przeczytaj również: Od lipca rachunki znów w górę – nettleie: Nowy cennik od 1 lipca
Kiedy trzeba otrzymać informację o urlopie?
Pracodawca powinien odpowiednio wcześniej omówić termin urlopu z pracownikiem lub przedstawicielem załogi. Jeśli nie istnieją szczególne przeszkody, pracownik ma prawo poznać termin swojego urlopu najpóźniej dwa miesiące przed jego rozpoczęciem.
Co zrobić w przypadku sporu?
Jeżeli pracownik i pracodawca nie dojdą do porozumienia w sprawie terminu urlopu przypadającego między 1 czerwca a 30 września, ostateczną decyzję podejmuje pracodawca.
Osoby zrzeszone w związkach zawodowych mogą zwrócić się o pomoc do swojej organizacji. Wiele związków oferuje członkom wsparcie prawne w sporach dotyczących prawa pracy.
Czy urlop jest obowiązkowy?
Tak. Pracodawca ma obowiązek dopilnować, aby pracownik wykorzystał przysługujący mu urlop, a pracownik ma obowiązek go odebrać.
Przepisy podkreślają, że wypoczęci pracownicy rzadziej ulegają wypadkom, rzadziej korzystają ze zwolnień lekarskich i przyczyniają się do lepszej atmosfery w miejscu pracy.
Możliwe jest jednak zawarcie pisemnej umowy o przeniesieniu maksymalnie dwóch tygodni urlopu na kolejny rok. Można również uzgodnić wykorzystanie do dwóch tygodni urlopu „na kredyt”, czyli z puli przyszłorocznej.
Jeżeli niewykorzystanie urlopu wynika z zaniedbania pracodawcy, cały niewykorzystany ustawowy urlop przechodzi na następny rok. Dotyczy to również osób długo przebywających na zwolnieniach lekarskich.
Co ważne, urlop należy wykorzystywać w formie dni wolnych, a nie wypłaty gotówkowej. Wypłata ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest możliwa wyłącznie po zakończeniu stosunku pracy.
Nowa praca a prawo do urlopu
Pracownik rozpoczynający nową pracę zachowuje prawo do urlopu, jeśli wcześniej nie wykorzystał pełnego wymiaru u poprzedniego pracodawcy.
Norweskie przepisy przewidują:
- pełny urlop wynoszący 25 dni roboczych, jeśli zatrudnienie rozpoczęło się najpóźniej 30 września,
- prawo do trzech tygodni urlopu w głównym okresie wakacyjnym, jeśli zatrudnienie rozpoczęło się do 15 sierpnia,
- minimum jeden tydzień urlopu w roku rozpoczęcia pracy, jeśli zatrudnienie rozpoczęło się po 30 września.
Brak naliczonych pieniędzy urlopowych
Co do zasady pracodawca może wymagać wykorzystania urlopu tylko wtedy, gdy pracownik zgromadził środki urlopowe u obecnego lub poprzedniego pracodawcy.
Istnieje jednak wyjątek. Jeśli firma całkowicie wstrzymuje działalność na czas wspólnego urlopu, pracownik musi skorzystać z wolnego nawet wtedy, gdy nie ma wystarczających środków urlopowych na pokrycie utraconego wynagrodzenia.
Urlop podczas zwolnienia lekarskiego
Pracownik przebywający na długotrwałym zwolnieniu lekarskim może zdecydować się na wykorzystanie urlopu. W takim przypadku wypłata zasiłku chorobowego zostaje wstrzymana, a pracownik otrzymuje pieniądze urlopowe naliczone wcześniej.
Osoby będące na 100-procentowym zwolnieniu lekarskim mogą przenieść niewykorzystane dni urlopowe na późniejszy termin. Jeśli nie uda się ich wykorzystać w danym roku, zostaną automatycznie przeniesione na rok następny.
Urlop podczas przestoju (permittering)
Podczas przestoju obowiązują standardowe zasady urlopowe. Pracodawca może nakazać wykorzystanie urlopu, pod warunkiem zachowania dwumiesięcznego okresu uprzedzenia.
Na czas urlopu NAV wstrzymuje wypłatę świadczeń związanych z przestojem, a pracownik otrzymuje środki urlopowe od pracodawcy.
Jak liczy się urlop przy pracy na część etatu?
Norweskie prawo urlopowe przyznaje wszystkim pracownikom taki sam wymiar podstawowego urlopu – 25 dni roboczych, czyli cztery tygodnie i jeden dzień, niezależnie od wymiaru etatu.
Przykładowo osoba pracująca na 60 proc. etatu od poniedziałku do środy wykorzystuje sześć dni urlopowych za jeden tydzień wolnego. Wynika to z faktu, że przepisy posługują się pojęciem „dni roboczych” obejmujących okres od poniedziałku do soboty.
W przypadku pracy zmianowej lub rotacyjnej okres liczony jako urlop może obejmować także dni, w których pracownik zgodnie z harmonogramem normalnie miałby wolne.
Lepsze rozwiązania mogą wynikać z umowy o pracę lub układu zbiorowego. Zasadniczo jednak urlop liczony jest w dniach, a nie w godzinach.
Przepisy pozwalają dzielić na pojedyncze dni jedynie dodatkowy tydzień urlopu przysługujący pracownikom po ukończeniu 60. roku życia.
Najważniejsze jest wcześniejsze planowanie i dialog
Przepisy urlopowe w Norwegii dają pracownikom znaczną ochronę, ale nie oznacza to pełnej swobody wyboru terminu wypoczynku. W praktyce najważniejsze jest wcześniejsze planowanie i dialog z pracodawcą. Warto również znać swoje prawa, szczególnie w przypadku choroby, zmiany pracy lub przestoju.
Czy pracodawca może odmówić mojego wymarzonego terminu urlopu?
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. ferie – urlop, wakacje
🇳🇴 Jeg skal ha ferie i juli.
🇵🇱 Będę mieć urlop w lipcu.
2. arbeidsgiver – pracodawca
🇳🇴 Arbeidsgiveren bestemmer ferietidspunktet.
🇵🇱 Pracodawca ustala termin urlopu.
3. feriepenger – pieniądze urlopowe
🇳🇴 Jeg fikk utbetalt feriepenger i juni.
🇵🇱 Otrzymałem pieniądze urlopowe w czerwcu.
4. sykemelding – zwolnienie lekarskie
🇳🇴 Hun er på sykemelding denne måneden.
🇵🇱 Ona jest w tym miesiącu na zwolnieniu lekarskim.
5. permittering – przestój, czasowe zwolnienie z pracy
🇳🇴 Mange ansatte opplevde permittering i vinter.
🇵🇱 Wielu pracowników doświadczyło przestoju zimą.
Jeśli uważasz, że nasze informacje są przydatne wesprzyj Wataha Integrasjon Forening, nasz Vipps: 696837 … dziękujemy za każde, nawet drobne wsparcie 👍🌞
Źródło: arbeidstilsynet, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Czerwiec bez pensji? Feriepenger pod lupą – co musisz wiedzieć o wypłacie urlopowej w Norwegii
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
