Norwegia znacząco zwiększyła wydatki na obronność. W 2025 roku państwo przeznaczyło na ten cel 172 miliardy koron, czyli aż o 50 procent więcej niż rok wcześniej. Główną przyczyną wzrostu jest wsparcie wojskowe dla Ukrainy, podczas gdy udział wydatków na edukację w całkowitych wydatkach publicznych nadal spada.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Obrona kosztowała 172 miliardy koron
Opublikowane właśnie dane dotyczące dochodów i wydatków sektora publicznego za 2025 rok pokazują jeden z najbardziej widocznych trendów ostatnich lat – gwałtowny wzrost nakładów na cele obronne.
Wydatki na obronność wzrosły ze 115 miliardów koron w 2024 roku do 172 miliardów koron w 2025 roku. Oznacza to wzrost o 50 procent w cenach bieżących.
Łącznie wydatki obronne odpowiadały za 3,1 procent norweskiego produktu krajowego brutto (PKB).
Przeczytaj również: Z psem do Norwegii? Sprawdź obowiązkowe zasady – tych wymogów nie wolno pominąć
Ukraina głównym powodem wzrostu
Najważniejszą przyczyną zwiększonych wydatków jest pomoc wojskowa dla Ukrainy. Większość tego wsparcia została zaksięgowana jako transfery kapitałowe za granicę.
Dominującą część tych środków stanowi pomoc dla Ukrainy. Niewielka część pieniędzy została przeznaczona również na finansowanie budżetu operacyjnego NATO.
Edukacja otrzymuje coraz mniejszy udział
Wydatki publiczne są podzielone na dziesięć głównych kategorii, a jedną z nich jest edukacja.
Łączne wydatki na edukację wyniosły w 2025 roku 255 miliardów koron. Największą pozycję nadal stanowi szkolnictwo podstawowe.
Wzrost wydatków edukacyjnych między 2024 a 2025 rokiem wyniósł jednak jedynie 1,8 procent. Jednym z powodów były niższe inwestycje samorządów w sektor edukacji, między innymi z powodu zakończenia realizacji części projektów budowlanych.
W ciągu ostatniej dekady udział edukacji w całkowitych wydatkach publicznych zmniejszył się z 11,1 procent w 2016 roku do 9,5 procent w 2025 roku.
Nadwyżka budżetowa maleje
Według wyliczeń nadwyżka sektora publicznego w 2025 roku wyniosła 581 miliardów koron.
To o 104 miliardy koron mniej niż w 2024 roku. Spadek jest przede wszystkim skutkiem niższych dochodów z produkcji ropy i gazu.
Choć nadwyżka maleje nieprzerwanie od rekordowego poziomu osiągniętego w 2022 roku, nadal przekracza 10 procent PKB. To wynik, który pozostaje bardzo wysoki na tle wielu innych państw.
Dopłaty do prądu zwiększają wydatki państwa
Wraz z aktualizacją danych za 2025 rok opublikowano również wstępne dane za pierwszy kwartał 2026 roku.
Dochody sektora publicznego były w tym okresie nieco niższe niż rok wcześniej, natomiast wydatki wzrosły o około 7 procent.
Za spadek dochodów odpowiadały przede wszystkim niższe dochody majątkowe. Urzędnicy podkreślają jednak, że część tego spadku ma charakter przejściowy, ponieważ dywidendy wypłacane przez przedsiębiorstwa należące do państwa nie zawsze trafiają do budżetu w tych samych kwartałach.
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian po stronie wydatków był wzrost subsydiów o ponad 30 procent w porównaniu z pierwszym kwartałem 2025 roku.
Powodem są programy dopłat do energii elektrycznej, w tym system „Norgespris”. Łączna wartość wsparcia energetycznego wyniosła około 12 miliardów koron w pierwszym kwartale 2026 roku.
Coraz mniejszy udział edukacji w wydatkach publicznych
Najnowsze dane pokazują, że bezpieczeństwo i wsparcie dla Ukrainy stały się jednym z głównych priorytetów finansowych Norwegii. Jednocześnie coraz mniejszy udział edukacji w wydatkach publicznych może wywołać debatę o długoterminowych skutkach takich zmian. Mimo spadającej nadwyżki budżetowej sytuacja finansowa państwa pozostaje bardzo dobra na tle Europy.
Dlaczego udział wydatków na edukację spadł?
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. forsvarsutgifter – wydatki na obronność
🇳🇴 Forsvarsutgiftene økte kraftig i 2025.
🇵🇱 Wydatki na obronność znacznie wzrosły w 2025 roku.
2. overskudd – nadwyżka
🇳🇴 Norge hadde et stort overskudd i fjor.
🇵🇱 Norwegia miała dużą nadwyżkę w ubiegłym roku.
3. utdanning – edukacja
🇳🇴 Utdanning er en viktig del av samfunnet.
🇵🇱 Edukacja jest ważną częścią społeczeństwa.
4. støtte – wsparcie
🇳🇴 Norge gir støtte til Ukraina.
🇵🇱 Norwegia udziela wsparcia Ukrainie.
Źródło: SSB, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Czerwiec bez pensji? Feriepenger pod lupą – co musisz wiedzieć o wypłacie urlopowej w Norwegii
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
