Sarkofag króla Haralda V znajduje się już w Królewskim Mauzoleum na zamku Akershus. Jego forma nawiązuje zarówno do wielkiej pasji monarchy do morza, jak i do głębokiej więzi królowej Sonji z norweską przyrodą. Za projektem kryje się również historia Norwegii, tradycyjne rzemiosło i kamień uformowany przez procesy geologiczne zachodzące setki milionów lat temu.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Ostatnie miejsce spoczynku króla Haralda V
Królewski sarkofag został umieszczony w Królewskim Mauzoleum na zamku Akershus. Jest to trzecia konstrukcja tego typu znajdująca się w tym miejscu – obok podwójnych sarkofagów króla Olafa V i księżniczki Märthy oraz króla Haakona VII i królowej Maud.
Nowy sarkofag wyróżnia się jednak swoją formą. Został zaprojektowany jako statek o zaokrąglonym dnie, co stanowi bezpośrednie nawiązanie do bliskiej relacji króla Haralda z morzem.
Kadłub statku chroni to, co znajduje się na pokładzie, i bezpiecznie prowadzi je dalej. Symbolika ta odnosi się również do dawnych zwyczajów pogrzebowych, kiedy zmarłego składano na statku i wysyłano w jego ostatnią podróż – ku innemu światu.
Kamień, który powstał głęboko pod powierzchnią Ziemi
Do wykonania sarkofagu wykorzystano oliwin, skałę powstałą głęboko we wnętrzu Ziemi. Na powierzchnię została wyniesiona przez potężne siły tektoniczne, które przez miliony lat kształtowały norweski krajobraz.
Wybrany materiał ma więc znaczenie znacznie większe niż tylko estetyczne.
Kamień tworzący sarkofag jest częścią tej samej historii geologicznej, która doprowadziła do powstania norweskich gór, fiordów i krajobrazów.
Oliwin ma charakterystyczną zielonkawą barwę oraz delikatne żyłki. Swoją nazwę zawdzięcza właśnie oliwkowozielonemu kolorowi.
Król Harald, królowa Sonja i norweska natura
Projekt sarkofagu łączy ważne elementy życia obojga monarchów.
Dla króla Haralda szczególne znaczenie miało morze. Dlatego forma przypominająca statek stała się jednym z głównych motywów całego projektu.
Inspiracją była również królowa Sonja i jej wieloletnia więź z norweską przyrodą.
Królowa wielokrotnie przemierzała norweskie tereny – pieszo oraz na nartach – w różnych częściach kraju.
Wybór norweskiego kamienia był więc naturalną decyzją. Oliwin wykorzystany do wykonania sarkofagu pochodzi z Sunnmøre, regionu, który królowa Sonja dobrze zna i po którym wielokrotnie wędrowała.
Zielonkawy oliwin ma także szczególną właściwość – może pochłaniać i wiązać CO₂. Projektanci potraktowali tę cechę jako symbol troski króla Haralda i królowej Sonji o przyrodę oraz przyszłe pokolenia.
W rezultacie sarkofag łączy elementy, które były szczególnie ważne dla obojga monarchów, tworząc wspólne miejsce spoczynku.
Królewskie symbole na pokrywie sarkofagu
Na pokrywie znajdują się ornamenty przedstawiające symbole norweskich regaliów. Można rozpoznać między innymi:
– koronę królewską,
– jabłko królewskie,
– berło,
– miecz królewski.
Przy stopach sarkofagu umieszczono natomiast herb królewski.
Na dwóch koronach przedstawionych na sarkofagu znajduje się zielony kamień szlachetny – perydot. Kamienie te zostały wydobyte z oliwinu wykorzystanego przy tworzeniu konstrukcji.
Perydot znajduje się również na łukach właściwej korony królewskiej.
Tradycyjne rzemiosło w nowoczesnym projekcie
Ornamenty zostały częściowo zagłębione w powierzchni kamienia. Wszystkie symbole wykonano ręcznie i odlano z brązu przy zastosowaniu tradycyjnej techniki odlewniczej określanej jako „cire perdue”, czyli metoda traconego wosku.
Równie szczegółowo potraktowano napisy znajdujące się na sarkofagu. Każda litera została wycięta w mosiądzu, pokryta złotem, a następnie częściowo zagłębiona w powierzchni kamienia.
Zastosowano krój pisma Futura, zaprojektowany przez Paula Rennera w latach 20. XX wieku.
To połączenie nowoczesnej typografii z tradycyjnym rzemiosłem pokazuje, że projekt miał łączyć współczesną formę z wielowiekową historią norweskiej monarchii.
Królewskie mauzoleum na zamku Akershus
Królewskie Mauzoleum mieści również dwa podwójne sarkofagi zaprojektowane przez architekta Arnsteina Arneberga.
Spoczywają w nich:
– król Olaf V i księżniczka Märtha,
– król Haakon VII i królowa Maud.
Sarkofag króla Haralda V jest więc kolejnym elementem królewskiej historii związanej z zamkiem Akershus.
Oliwin – kamień starszy niż współczesna Norwegia
Oliwin wykorzystany w sarkofagu powstał głęboko pod powierzchnią Ziemi. Około 400 milionów lat temu został wyniesiony ku powierzchni przez procesy tektoniczne.
Późniejsza erozja doprowadziła do odsłonięcia skały.
Oznacza to, że materiał wykorzystany do wykonania sarkofagu jest pozostałością procesów geologicznych, które przez setki milionów lat kształtowały teren dzisiejszej Norwegii.
To właśnie dlatego oliwin ma w projekcie tak mocną symbolikę. Nie jest wyłącznie kamieniem pochodzącym z Norwegii – reprezentuje również siły natury, które stworzyły krajobraz kraju.
Czym jest perydot?
Perydot to zielona, przejrzysta odmiana jubilerska minerału oliwinu. Jego charakterystyczny kolor doskonale współgra z zielonkawym odcieniem skały wykorzystanej do wykonania sarkofagu.
W projekcie wykorzystano więc ten sam naturalny materiał zarówno jako podstawę konstrukcji, jak i źródło kamieni szlachetnych wykorzystanych w dekoracjach.
Norwescy rzemieślnicy i firma Snøhetta
Sarkofag wykonano z norweskich materiałów. Za jego projekt odpowiada firma Snøhetta, która pracowała w ścisłej współpracy z norweskimi rzemieślnikami oraz specjalistycznymi środowiskami zawodowymi.
W projekcie wykorzystano wiedzę i doświadczenie osób podtrzymujących wieloletnie tradycje norweskiego rzemiosła.
Sarkofag króla Haralda V jest dzięki temu połączeniem architektury, sztuki, historii, geologii i tradycyjnego rzemiosła. Jego symbolika odwołuje się jednocześnie do morza, norweskiej przyrody, monarchii i przyszłych pokoleń.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. et hvilested – miejsce spoczynku
🇳🇴 Kongens hvilested ligger på Akershus slott.
🇵🇱 Miejsce spoczynku króla znajduje się na zamku Akershus.
2. en sarkofag – sarkofag
🇳🇴 Sarkofagen er laget av norsk stein.
🇵🇱 Sarkofag wykonano z norweskiego kamienia.
3. en håndverker – rzemieślnik
🇳🇴 Norske håndverkere deltok i arbeidet.
🇵🇱 W pracach uczestniczyli norwescy rzemieślnicy.
Źródło: kongehuset, Zdjęcia: Øivind Möller Bakken / Det kongelige hoff
Przeczytaj również: Król Haakon VIII złoży przysięgę przed Stortingiem 1 września. Jak wygląda konstytucyjna ceremonia?
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
