Kontrole restauracji w Oslo ujawniły, że przestrzeganie przepisów dotyczących zatrudnienia nadal stanowi poważne wyzwanie dla wielu firm z branży gastronomicznej. Norweska Inspekcja Pracy skontrolowała 188 lokali, a w 78 proc. przypadków wykryła co najmniej jedno naruszenie. Najczęstsze problemy dotyczyły nieprawidłowości w umowach o pracę oraz braku przedstawicieli odpowiedzialnych za bezpieczeństwo pracowników. Sprawdzamy, co dokładnie wykryli inspektorzy i jakie obowiązki mają pracodawcy w Norwegii.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Kontrole restauracji w Oslo: w 78% lokali wykryto naruszenia
Norweska Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet) skontrolowała w marcu 188 restauracji i innych lokali gastronomicznych w Oslo. W 78 proc. przeprowadzonych kontroli stwierdzono co najmniej jedno naruszenie przepisów. Inspektorzy wykryli między innymi braki w umowach o pracę oraz nieprawidłowości związane z organizacją ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. W jednym z lokali, na widok inspektorów, pracownik wybiegł z miejsca pracy.
Inspekcja Pracy wykryła naruszenia w większości kontrolowanych lokali
Wyniki kontroli pokazują, że przestrzeganie przepisów prawa pracy nadal wymaga uwagi w norweskiej branży gastronomicznej. Jak podkreśla Aylin Garnås, kierowniczka sekcji w Arbeidstilsynet, inspektorzy wciąż znajdują nieprawidłowości w wielu kontrolowanych przedsiębiorstwach.
Nie wszystkie stwierdzone uchybienia były poważne, ale dotyczyły również kwestii, które pracodawcy powinni mieć pod kontrolą. Inspektorzy zwrócili uwagę także na nietypowe zdarzenie: w jednym z lokali pracownik uciekł, gdy pojawili się przedstawiciele inspekcji.
Nie wiadomo, dlaczego tak się stało. Jak zaznacza Garnås, tego rodzaju sytuacja może jednak wskazywać na problemy w funkcjonowaniu zakładu i potwierdza potrzebę przeprowadzania kontroli.
Branża hotelarska i gastronomiczna obejmuje wiele małych przedsiębiorstw, charakteryzuje się dużą rotacją personelu oraz zatrudnia wielu młodych ludzi i pracowników z zagranicy. Codzienna praca często odbywa się pod presją czasu, w systemie zmianowym i wiąże się zarówno z obciążeniem fizycznym, jak i psychicznym.
188 skontrolowanych firm i 78 proc. z wykrytymi nieprawidłowościami
Marcowe działania w Oslo były częścią ukierunkowanej akcji kontrolnej norweskiej Inspekcji Pracy. Łącznie sprawdzono 188 przedsiębiorstw z branży gastronomicznej i pokrewnej. W 78 proc. kontroli stwierdzono przynajmniej jedno naruszenie przepisów.
Jak wyjaśnia Aylin Garnås, sam fakt wykrycia nieprawidłowości nie oznacza automatycznie, że firma prowadzi działalność w sposób nieuczciwy. Naruszenia różnią się bowiem stopniem powagi.
Na tym etapie inspekcja zapowiedziała tylko jedną karę administracyjną za naruszenie przepisów. Większość przedsiębiorstw stosuje się do wydanych nakazów i podejmuje działania naprawcze.
Warto podkreślić, że wyników tych kontroli nie należy automatycznie odnosić do wszystkich restauracji w Oslo. Inspekcja wybiera bowiem przedsiębiorstwa i zagadnienia na podstawie oceny ryzyka, a nie poprzez losowe sprawdzanie całej branży.
Umowy o pracę – jeden z najczęstszych problemów
Głównym tematem marcowej akcji były wynagrodzenia oraz warunki zatrudnienia. W zdecydowanej większości kontrolowanych firm pracownicy posiadali umowy o pracę, jednak w ponad połowie kontroli inspektorzy wykryli braki w ich treści.
Zgodnie z norweskimi przepisami każdy pracownik powinien mieć pisemną umowę o pracę. Dokument musi zawierać między innymi informacje o rodzaju wykonywanej pracy, czasie pracy i wynagrodzeniu.
Umowa powinna jasno określać warunki zatrudnienia, tak aby pracownik wiedział, na jakich zasadach wykonuje swoje obowiązki. Za przygotowanie dokumentu zgodnego z wymaganiami prawa odpowiada pracodawca.
Jak podkreśla kierowniczka sekcji w Arbeidstilsynet, dobrze sporządzona umowa zapewnia pracownikowi bezpieczeństwo i przewidywalność. Powinna jednoznacznie wskazywać, na jakim stanowisku został zatrudniony, ile ma pracować i jakie wynagrodzenie mu przysługuje.
Jakie inne naruszenia dotyczą wynagrodzeń i czasu pracy?
Inspekcja Pracy zwraca uwagę również na inne problemy występujące w branży. Wśród nich znajdują się:
– nieprawidłowa lub niekompletna ewidencja czasu pracy;
– naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy;
– wypłacanie wynagrodzenia niższego niż należne lub niewypłacanie pracownikom pełnej kwoty.
W przypadku pracowników branży hotelarskiej, gastronomicznej i cateringowej obowiązują również przepisy dotyczące minimalnych stawek wynagrodzenia, które zostały rozszerzone na całą daną branżę (allmenngjort minstelønn).
Oznacza to, że określone minimalne stawki mają zastosowanie także do pracowników, których warunki zatrudnienia nie są regulowane układem zbiorowym w taki sposób, aby gwarantował im wymagane minimum.
Verneombud – przedstawiciel odpowiedzialny za bezpieczeństwo pracowników
Kolejnym obszarem kontroli było sprawdzenie, czy przedsiębiorstwa mają przedstawiciela ds. bezpieczeństwa i środowiska pracy, określanego w Norwegii jako verneombud.
Od 1 stycznia 2024 roku podstawowa zasada stanowi, że firmy zatrudniające co najmniej pięciu pracowników muszą mieć takiego przedstawiciela. W przedsiębiorstwach zatrudniających mniej niż pięć osób pracodawca i pracownicy mogą uzgodnić inne rozwiązanie dotyczące organizacji ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracy.
Verneombud reprezentuje pracowników w sprawach związanych ze środowiskiem pracy. Jego zadaniem jest między innymi wspieranie działań, które mają zapobiegać chorobom, wypadkom i urazom.
Samo formalne wyznaczenie takiej osoby nie wystarczy. Przedstawiciel musi mieć również możliwość rzeczywistego wykonywania swoich obowiązków i reagowania na problemy pojawiające się w miejscu pracy.
Jak zaznacza Aylin Garnås, skutecznie działający verneombud pomaga wcześnie wykrywać zagrożenia i poprawiać warunki zatrudnienia.
Dlaczego Inspekcja Pracy wybiera konkretne firmy do kontroli?
Arbeidstilsynet nie przeprowadza kontroli przypadkowo. Działania koncentrują się na branżach, grupach pracowników i zagadnieniach, w przypadku których ocena ryzyka wskazuje na większe prawdopodobieństwo występowania wypadków, chorób zawodowych lub nieuczciwych warunków zatrudnienia.
Kontrole są ukierunkowane na konkretne problemy. Zdaniem Garnås sprawdzanie wszystkich możliwych zagadnień podczas jednej wizyty mogłoby prowadzić do bardzo długiej listy kontrolnej i utrudniać skuteczne działanie.
Inspekcja może również rozpocząć kontrolę na podstawie zgłoszeń i informacji dotyczących między innymi wypadków przy pracy, chorób związanych z wykonywanymi obowiązkami czy innych nieprawidłowości.
Takie podejście pozwala kierować zasoby tam, gdzie interwencja może przynieść największe korzyści dla bezpieczeństwa i praw pracowników.
246 nakazów naprawczych po kontrolach
Jeżeli inspektorzy stwierdzą naruszenie przepisów, przedsiębiorstwo co do zasady otrzymuje nakaz usunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Jeśli pracodawca nie zastosuje się do wymagań, inspekcja może podjąć bardziej rygorystyczne działania.
W wyniku opisanych kontroli wydano łącznie 246 nakazów naprawczych.
Celem nie jest samo wykrywanie i karanie przedsiębiorstw, lecz doprowadzenie do rzeczywistej poprawy warunków pracy. Inspekcja podkreśla, że najważniejsze jest trwałe usunięcie problemów i zapewnienie pracownikom bezpiecznego, zgodnego z prawem zatrudnienia.
Kontrole i działania informacyjne będą kontynuowane w 2026 roku
Norweska Inspekcja Pracy zapowiada dalsze działania w branży hotelarskiej i gastronomicznej przez cały 2026 rok.
Oprócz kontroli urząd zamierza oferować przedsiębiorstwom wskazówki dotyczące obowiązujących przepisów. Planowane są również spotkania internetowe dla menedżerów, przedstawicieli ds. bezpieczeństwa oraz reprezentantów pracowników.
Celem tych działań jest zwiększenie wiedzy pracodawców na temat obowiązków prawnych i pomoc w tworzeniu bezpiecznego środowiska pracy.
Wyniki marcowej akcji pokazują, że nawet jeśli większość wykrytych nieprawidłowości nie należy do najpoważniejszych, problemy z dokumentacją zatrudnienia i ochroną pracowników wciąż wymagają uwagi. Dalsze kontrole mają pomóc w poprawie standardów pracy w całej branży.
Znajomość norweskiego prawa pracy
Wyniki kontroli pokazują, jak ważna jest znajomość norweskiego prawa pracy – szczególnie w branżach, w których zatrudnionych jest wielu pracowników zagranicznych. Pisemna umowa, prawidłowe rozliczanie czasu pracy i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa to nie formalności, lecz podstawowe elementy ochrony pracownika.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. En arbeidsavtale – umowa o pracę
🇳🇴 Jeg har en skriftlig arbeidsavtale.
🇵🇱 Mam pisemną umowę o pracę.
2. Et regelverk – przepisy, zbiór regulacji
🇳🇴 Arbeidsgiveren må følge regelverket.
🇵🇱 Pracodawca musi przestrzegać przepisów.
3. Et brudd – naruszenie, złamanie przepisu
🇳🇴 Inspektøren fant et brudd på reglene.
🇵🇱 Inspektor wykrył naruszenie przepisów.
4. En arbeidstaker – pracownik
🇳🇴 Alle arbeidstakere skal ha en arbeidsavtale.
🇵🇱 Wszyscy pracownicy powinni mieć umowę o pracę.
5. En arbeidsgiver – pracodawca
🇳🇴 Arbeidsgiveren har ansvar for arbeidsavtalen.
🇵🇱 Pracodawca odpowiada za umowę o pracę.
6. Et verneombud – przedstawiciel ds. bezpieczeństwa i środowiska pracy
🇳🇴 Verneombudet skal bidra til et trygt arbeidsmiljø.
🇵🇱 Przedstawiciel ds. bezpieczeństwa powinien pomagać w zapewnieniu bezpiecznego środowiska pracy.
Źródło: Arbeidstilsynet, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: Norwegia szuka sposobów na większą aktywność zawodową imigrantów: Zdrowie a praca – rząd powołuje specjalny zespół
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
