Wyniki najnowszego badania pokazują, że mapa i kompas nie są dziś dla wielu Norwegów oczywistymi narzędziami nawigacji. Mniej niż połowa mieszkańców Norwegii uważa, że ma wystarczającą wiedzę, aby odnaleźć drogę bez cyfrowych urządzeń. Nasjonal kommunikasjonsmyndighet (Nkom) ostrzega, że nadmierne poleganie na GPS może stać się problemem w sytuacji zakłócenia sygnału satelitarnego.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Norwegowie coraz bardziej zależni od GPS
Najnowsze badanie zlecone przez Nkom pokazuje, że mniej niż połowa mieszkańców Norwegii ocenia swoje umiejętności posługiwania się mapą i kompasem jako wystarczające.
Espen Slette, dyrektor departamentu w Nkom, zwraca uwagę, że społeczeństwo przyzwyczaiło się do stałej dostępności usług cyfrowych. Problem polega jednak na tym, że wiele z nich korzysta z systemów opartych na technologii satelitarnej, między innymi GPS.
Technologia ta jest tania, wygodna i skuteczna, ale jednocześnie może być podatna na zakłócenia.
– Przyzwyczailiśmy się, że usługi cyfrowe są zawsze dostępne. Wiele z tych usług zależy jednak od systemów satelitarnych, takich jak GPS. Jest to rozwiązanie tanie i skuteczne, ale może być również podatne na zakłócenia – wyjaśnia Espen Slette z Nkom.
Według niego podstawowa umiejętność orientowania się z wykorzystaniem mapy powinna być częścią indywidualnego przygotowania na sytuacje kryzysowe.
Przeczytaj również: Zmiana dostawcy internetu bez komplikacji? Nowe rozwiązanie ma to uprościć
Co się stanie, gdy GPS przestanie działać?
GPS i inne satelitarne systemy nawigacyjne, określane jako GNSS, potrzebują sygnałów radiowych docierających z przestrzeni kosmicznej.
Jeżeli sygnały zostaną zakłócone, czyli poddane tzw. jammingowi, albo zmanipulowane poprzez spoofing, urządzenie może wskazywać niewłaściwą lokalizację.
W praktyce oznacza to, że użytkownik może stracić możliwość prawidłowego określenia swojego położenia i kierunku.
To właśnie dlatego w Norwegii prowadzone są testy odporności systemów nawigacyjnych na tego typu zakłócenia.
Jammertest 2026 na Andøyi
Od 14 do 18 września 2026 roku w pobliżu miejscowości Bleik na wyspie Andøya odbywa się Jammertest 2026.
W wydarzeniu uczestniczą przedstawiciele administracji publicznej, środowisk akademickich oraz firm z branży technologicznej. Testowane są nowoczesne systemy pozycjonowania i nawigacji, w tym technologie GNSS.
Wśród uczestniczących instytucji znajdują się między innymi Nasjonal kommunikasjonsmyndighet, Direktoratet for romvirksomhet, Kartverket, Avinor, Justervesenet, Statens vegvesen oraz Forsvarets forskningsinstitutt.
Celem testów jest zwiększenie bezpieczeństwa oraz poprawa odporności systemów GNSS i współczesnych technologii nawigacyjnych na zakłócenia.
Do udziału w tegorocznym wydarzeniu zgłosiło się ponad 200 podmiotów z całego świata.
Nkom już wcześniej ostrzegał przed ślepym zaufaniem do GPS
Nie jest to pierwszy apel norweskich władz w tej sprawie. W ubiegłym roku Nkom zachęcał mieszkańców Norwegii do nauki korzystania z mapy i kompasu.
Powodem były między innymi obserwowane w ostatnich latach zakłócenia sygnałów w Øst-Finnmark.
Jednocześnie Norwegowie stali się coraz bardziej zależni od satelitarnych systemów nawigacyjnych, podczas gdy alternatywne metody orientacji są wykorzystywane coraz rzadziej.
– Kiedy mniej niż połowa Norwegów potrafi znaleźć drogę bez telefonu, jest to po prostu zbyt mało – uważa Slette.
Brak alternatywy
To nie oznacza, że GPS jest rozwiązaniem niebezpiecznym samym w sobie. Problem pojawia się wtedy, gdy użytkownik nie posiada żadnej alternatywy. W sytuacji kryzysowej podstawowa umiejętność czytania mapy i korzystania z kompasu może okazać się ważnym elementem przygotowania.
Mężczyźni częściej wierzą, że potrafią nawigować
Badanie pokazuje również wyraźną różnicę w samoocenie kobiet i mężczyzn.
Aż 56 procent mężczyzn uważa, że potrafiłoby poruszać się po nieznanym terenie, korzystając z mapy i kompasu. Wśród kobiet podobnie ocenia swoje umiejętności niespełna 40 procent.
Espen Slette uważa jednak, że część respondentów może przeceniać własne możliwości.
Jak sam przyznaje, nie jest zaskoczony wysoką samooceną mężczyzn i zauważa, że sam łatwo zaliczyłby się do tej grupy.
Jego zdaniem samo przekonanie, że zna się podstawy nawigacji, nie wystarczy. Umiejętności trzeba również regularnie ćwiczyć w praktyce.
– Jammertest pokazuje, jak ważne jest nie tylko teoretyczne poznanie podstaw nawigacji, ale również regularne ćwiczenie w praktyce – podkreśla Slette.
To szczególnie istotne dlatego, że kiedy GPS nagle przestanie działać, może być już za późno na naukę podstaw.
Starsi Norwegowie lepiej oceniają swoje umiejętności
Badanie przyniosło jeszcze jeden interesujący wynik. Najgorzej swoje umiejętności związane z mapą i kompasem oceniają osoby w wieku od 18 do 29 lat.
Z kolei mieszkańcy Norwegii mający ponad 60 lat uważają, że radzą sobie z tym najlepiej.
Zdaniem Slette nie jest to szczególnie zaskakujące. Starsze pokolenie dorastało w czasach, gdy cyfrowe urządzenia nawigacyjne nie były dostępne.
Dlatego właśnie osoby starsze mogą pomóc młodszym w zdobyciu podstawowych umiejętności.
– Starsza część społeczeństwa może być dobrym partnerem w przygotowaniu na sytuacje kryzysowe i nauczyć młodszych, jak korzystać z mapy i kompasu – wskazuje przedstawiciel Nkom.
Co zrobić, gdy przestanie działać telefon i internet?
Nkom przygotował również zalecenia dotyczące przygotowania się na sytuację, w której zniknie dostęp do telefonu lub internetu.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa ważne jest nie tylko posiadanie naładowanego telefonu czy powerbanku. Warto również wiedzieć, jak funkcjonować bez cyfrowych narzędzi.
Podstawowa znajomość mapy, umiejętność określenia kierunku oraz korzystania z kompasu mogą być przydatne podczas wycieczki, awarii infrastruktury telekomunikacyjnej, sytuacji kryzysowej czy zakłócenia sygnału GPS.
Dlaczego tradycyjna nawigacja nadal ma znaczenie?
Współczesne systemy nawigacyjne pozwalają szybko określić położenie, wyznaczyć trasę i znaleźć drogę nawet w nieznanym miejscu. Ich zaletą jest wygoda i łatwość obsługi.
Nie są jednak całkowicie niezależne od infrastruktury technologicznej.
Jammertest 2026 ma między innymi sprawdzić, jak współczesne systemy pozycjonowania radzą sobie z celowymi zakłóceniami sygnału. Wyniki takich testów są istotne zarówno dla administracji i służb, jak i dla transportu oraz innych sektorów wykorzystujących nawigację satelitarną.
Dla zwykłego użytkownika wniosek jest znacznie prostszy: warto znać przynajmniej podstawy nawigacji analogowej, nawet jeśli na co dzień korzystamy wyłącznie z telefonu.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
1. et kart – mapa
🇳🇴 Jeg har et kart i sekken.
🇵🇱 Mam mapę w plecaku.
2. et kompass – kompas
🇳🇴 Jeg bruker et kompass for å finne riktig retning.
🇵🇱 Używam kompasu, aby znaleźć właściwy kierunek.
3. å navigere – nawigować, orientować się w terenie
🇳🇴 Det er viktig å kunne navigere uten GPS.
🇵🇱 Ważne jest, aby umieć nawigować bez GPS.
4. en retning – kierunek
🇳🇴 Vi må finne riktig retning.
🇵🇱 Musimy znaleźć właściwy kierunek.
5. å finne fram – znaleźć drogę, dotrzeć
🇳🇴 Kan du finne fram uten mobilen?
🇵🇱 Czy potrafisz znaleźć drogę bez telefonu?
6. en forstyrrelse – zakłócenie
🇳🇴 GPS-signalet kan bli utsatt for forstyrrelser.
🇵🇱 Sygnał GPS może być narażony na zakłócenia.
Źródło: Nkom, Zdjęcie: pixabay
Przeczytaj również: Zbieranie grzybów w Norwegii: Czy naprawdę wolno zbierać je wszędzie? Najważniejsze zasady
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
