Otyłość, problemy ze zdrowiem psychicznym i choroby związane ze starzeniem się społeczeństwa mogą w kolejnych dekadach coraz mocniej obciążać norweski system ochrony zdrowia. Najnowsza analiza ekspertów wskazuje, że zagrożenia zdrowotne w Norwegii będą miały poważne konsekwencje aż do 2100 roku, ale część ich skutków można ograniczyć dzięki profilaktyce, odpowiedniej polityce zdrowotnej i dostępowi do leczenia. Raport zwraca również uwagę na palenie tytoniu oraz potencjalne zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją i wojną nuklearną.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål) pod artykułem
Otyłość, zdrowie psychiczne i sztuczna inteligencja wśród największych zagrożeń
Otyłość, niezdrowa dieta i niewystarczająca aktywność fizyczna mogą stać się największymi zagrożeniami dla zdrowia publicznego w Norwegii i na świecie w perspektywie do 2100 roku. Tak wynika z raportu międzynarodowej komisji ekspertów powołanej przez czasopismo medyczne The Lancet.
Wśród najważniejszych wyzwań wymieniono również problemy ze zdrowiem psychicznym, utratę zdrowia w starszym wieku, palenie tytoniu, wojnę nuklearną oraz złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji (SI).
Autorzy analizy podkreślają, że przyszłe obciążenie chorobami nie jest przesądzone. Wiele zależy od decyzji politycznych, skuteczności profilaktyki, regulacji prawnych i dostępności leczenia.
Raport zaprezentowano 11 października podczas World Health Summit w Berlinie. Opracowanie bazuje na prognozach Global Burden of Disease, czyli międzynarodowego projektu analizującego obciążenie chorobami, prowadzonego przez Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) przy University of Washington. Prognozy obejmują 204 kraje, w tym Norwegię.
Przeczytaj również: Tylko połowa zaproszonych bierze udział. Jak działa program badań jelita grubego w Norwegii i co może wykryć?
17 zagrożeń, których skutki mogą być porównywalne z pandemią COVID-19
Międzynarodowa komisja zidentyfikowała 17 zagrożeń zdrowotnych, które do końca obecnego stulecia mogą doprowadzić do globalnego obciążenia chorobami odpowiadającego co najmniej dwóm pandemiom COVID-19.
Po raz pierwszy podjęto próbę porównania przyszłych skutków tak szerokiego zestawu zagrożeń. Autorzy planują regularnie aktualizować analizę, aby uwzględniać zmiany zachodzące na świecie.
Norweski Instytut Zdrowia Publicznego (Folkehelseinstituttet, FHI) zwrócił szczególną uwagę na sześć zagrożeń, które mogą mieć istotne znaczenie dla zdrowia mieszkańców Norwegii.
W badaniu oceniono nie tylko możliwą skalę problemów, ale również to, w jakim stopniu można im zapobiegać lub ograniczać ich konsekwencje.
– W przypadku wszystkich 17 zagrożeń obliczyliśmy, jaka część obciążenia chorobami może podlegać ograniczeniu poprzez działania polityczne, regulacje, konkretne interwencje lub leczenie – wyjaśnia Stein Emil Vollset, przedstawiciel FHI i IHME, kierujący zespołem Future Health Scenarios w IHME i ostatni autor raportu.
Otyłość, niezdrowa dieta i brak ruchu – największe zagrożenie
Połączenie wysokiego wskaźnika masy ciała (BMI), niezdrowego odżywiania i niskiej aktywności fizycznej znalazło się na pierwszym miejscu wśród prognozowanych zagrożeń dla zdrowia publicznego.
Według szacunków czynniki te mogą odpowiadać w Norwegii za 10,7 miliona utraconych lat życia w zdrowiu do 2100 roku, które można potencjalnie uratować dzięki odpowiednim działaniom.
Ryzyka te są ze sobą ściśle powiązane. Zwiększają prawdopodobieństwo występowania między innymi cukrzycy typu 2, chorób serca i układu krążenia, różnych rodzajów nowotworów oraz schorzeń mięśni i układu kostnego.
Jeśli obecne tendencje się utrzymają, może wzrosnąć liczba osób chorujących, a norweski system ochrony zdrowia i opieki społecznej znajdzie się pod jeszcze większą presją.
Jednocześnie jest to obszar, w którym istnieją duże możliwości poprawy. Zdrowsza dieta, regularny ruch, dobre warunki życia i odpowiedzialna polityka zdrowotna mogą przynieść wymierne korzyści w dłuższej perspektywie.
Ann Kristin Skrindo Knudsen, kierująca Centrum Obciążenia Chorobami w FHI, zwraca uwagę, że w tym przypadku wiadomo stosunkowo dużo o skutecznych metodach zapobiegania problemom zdrowotnym.
Zmiany nawyków żywieniowych i zwiększenie aktywności fizycznej mogą stopniowo poprawiać stan zdrowia całej populacji.
Zdrowie psychiczne – miliony lat życia w gorszym zdrowiu
Problemy i zaburzenia psychiczne mogą odpowiadać statystycznie za kolejne 7,5 miliona lat życia w zdrowiu utraconych w Norwegii do 2100 roku, które potencjalnie można uratować dzięki odpowiednim działaniom.
To jedno z najpoważniejszych wyzwań dla norweskiego zdrowia publicznego.
Zaburzenia psychiczne szczególnie dotykają osoby młode oraz ludzi w wieku produkcyjnym. Mogą wpływać na edukację, aktywność zawodową, relacje społeczne i kondycję fizyczną.
Nie zawsze prowadzą do przedwczesnej śmierci, ale mogą powodować wieloletnie pogorszenie jakości życia i utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Eksperci podkreślają znaczenie profilaktyki, wczesnego rozpoznawania problemów oraz zapewnienia dostępu do odpowiedniego leczenia.
– Od dawna obserwujemy niepokojący wzrost obciążenia chorobami psychicznymi. Ograniczenie tego problemu w przyszłości będzie wymagało długofalowych, szeroko zakrojonych działań angażujących różne sektory – wskazuje Ann Kristin Skrindo Knudsen.
Starzejące się społeczeństwo i coraz większe potrzeby zdrowotne
Według prognoz utrata zdrowia związana ze starzeniem się społeczeństwa może odpowiadać za 7,2 miliona utraconych lat życia w zdrowiu w Norwegii do 2100 roku, które potencjalnie można uratować.
Norwegia, podobnie jak wiele innych krajów europejskich, będzie mierzyć się z rosnącą liczbą osób starszych i wydłużającą się średnią długością życia.
Samo wydłużanie życia nie oznacza jednak, że ludzie będą przez więcej lat cieszyć się dobrym zdrowiem i samodzielnością. Dlatego eksperci podkreślają znaczenie profilaktyki na wszystkich etapach życia oraz budowania systemu opieki zdrowotnej i społecznej, który będzie w stanie sprostać przyszłym potrzebom.
– Celem nie powinno być wyłącznie dłuższe życie, lecz również przeżycie większej liczby lat w dobrym zdrowiu i z zachowaniem sprawności – podkreśla Knudsen.
W praktyce oznacza to konieczność rozwijania działań profilaktycznych, wspierania samodzielności seniorów i przygotowania usług publicznych na zmiany demograficzne.
Sztuczna inteligencja i wojna nuklearna – małe prawdopodobieństwo, ogromne konsekwencje
Raport obejmuje zarówno zagrożenia rozwijające się stopniowo, jak i zdarzenia nagłe, które mogą mieć katastrofalne skutki dla zdrowia ludzi.
Wśród tych drugich znalazły się wojna nuklearna oraz złośliwe wykorzystanie sztucznej inteligencji, na przykład do opracowywania broni biologicznej.
Eksperci zaznaczają, że ocena prawdopodobieństwa takich wydarzeń jest obarczona dużą niepewnością. Nie można jej bowiem oprzeć wyłącznie na doświadczeniach historycznych. Z tego powodu w analizie wykorzystano również opinie ekspertów.
Stein Emil Vollset podkreśla, że nawet wydarzenia uznawane za mało prawdopodobne należy brać pod uwagę, jeśli ich konsekwencje mogłyby zagrozić istnieniu ludzkości.
To istotne rozszerzenie tradycyjnego podejścia do zdrowia publicznego. Pokazuje, że planowanie przyszłości wymaga uwzględnienia nie tylko chorób i stylu życia, ale także zagrożeń technologicznych oraz geopolitycznych.
Palenie tytoniu nadal będzie poważnym problemem
Mimo że w ostatnich dekadach liczba osób codziennie palących papierosy w Norwegii znacząco spadła, tytoń nadal pozostaje jednym z najważniejszych możliwych do uniknięcia czynników prowadzących do chorób i przedwczesnej śmierci.
Prognozy wskazują, że palenie może odpowiadać za 3,7 miliona utraconych lat życia w zdrowiu w Norwegii w latach 2025–2100, które potencjalnie można uratować dzięki profilaktyce.
Palenie zwiększa ryzyko raka płuc, chorób serca i układu krążenia, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz wielu innych problemów zdrowotnych.
Autorzy raportu podkreślają, że dalsze ograniczanie palenia może przynieść duże korzyści w kolejnych dekadach. Osłabienie działań profilaktycznych mogłoby natomiast sprawić, że obciążenie chorobami pozostanie wysokie przez następne 75 lat.
– Palenie pokazuje, że nawet dobrze znane czynniki ryzyka mogą kosztować społeczeństwo miliony lat życia w zdrowiu, jeśli działania zapobiegawcze zostaną osłabione – zauważa Ann Kristin Skrindo Knudsen.
Profilaktyka może ograniczyć przyszłe obciążenie systemu ochrony zdrowia
Wspólnym wnioskiem z raportu jest to, że skutki wszystkich zidentyfikowanych zagrożeń można w pewnym stopniu ograniczać poprzez odpowiednią politykę, profilaktykę, regulacje i leczenie.
Istotne znaczenie mają również zaufanie społeczne, sprawnie działające instytucje, dobrze funkcjonujące systemy ochrony zdrowia oraz współpraca międzynarodowa.
Przedstawione prognozy nie oznaczają, że opisane straty muszą się urzeczywistnić. Wskazują raczej, gdzie działania podejmowane już dziś mogą przynieść największe korzyści w przyszłości.
W przypadku Norwegii szczególnie ważne będą poprawa nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej, wsparcie zdrowia psychicznego, profilaktyka chorób związanych z wiekiem oraz konsekwentne ograniczanie palenia.
Raport pokazuje, że przyszłość zdrowia publicznego zależy nie tylko od postępu medycyny. Równie ważne będą codzienne wybory, warunki życia i decyzje podejmowane na szczeblu państwowym.
Profilaktyka, edukacja i łatwy dostęp do pomocy psychologicznej i medycznej
Najważniejszy wniosek z raportu jest taki, że wiele poważnych zagrożeń dla zdrowia można ograniczyć, zanim doprowadzą do chorób i przeciążenia systemu opieki. Szczególnie istotne jest połączenie profilaktyki, edukacji i łatwego dostępu do pomocy psychologicznej oraz medycznej. Prognozy do 2100 roku są ostrzeżeniem, ale także wskazówką, gdzie działania podejmowane dziś mogą przynieść największe efekty.
🇧🇻 Mini lekcja języka norweskiego (bokmål):
Temat: Zdrowie, profilaktyka i zagrożenia
1. En helsetrussel – zagrożenie zdrowotne
🇳🇴 Fedme er en stor helsetrussel.
🇵🇱 Otyłość jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia.
2. Et kosthold – sposób odżywiania, dieta
🇳🇴 Et sunt kosthold er viktig for helsen.
🇵🇱 Zdrowa dieta jest ważna dla zdrowia.
3. Fysisk aktivitet – aktywność fizyczna
🇳🇴 Fysisk aktivitet kan forebygge sykdommer.
🇵🇱 Aktywność fizyczna może zapobiegać chorobom.
4. Psykisk helse – zdrowie psychiczne
🇳🇴 Psykisk helse er like viktig som fysisk helse.
🇵🇱 Zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak zdrowie fizyczne.
5. Å forebygge – zapobiegać
🇳🇴 Vi må forebygge sykdommer gjennom hele livet.
🇵🇱 Musimy zapobiegać chorobom przez całe życie.
Źródło: FHI, Zdjęcie: Wojtek Sobieski
Przeczytaj również: Liczba urodzeń w Norwegii odbija po historycznym dołku. Co się zmienia?
Twórca treści na Wataha.no od 2018 roku, doświadczony dziennikarz od blisko 20 lat związany z Norwegią.
Specjalizuje się w opracowywaniu materiałów własnych oraz przekładaniu norweskich informacji na język polski w sposób zrozumiały i rzetelny.
W swojej pracy stawia na niezależność i neutralne podejście do spraw dotyczących Polonii w Norwegii, koncentrując się na faktach i realnych potrzebach czytelników.
